و كثرت و عبادت اصنام و اعمال سيئة و اخلاق فاسده كه إطلاق كسب بر همه اينها مىشود .
[ سوره الحجر ( 15 ) : آيه 85 ]
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِيَةٌ فَاصْفَحِ الصَّفْحَ الْجَمِيلَ ( 85 )
و خلق نكرديم ما آسمانها و زمين و آنچه بين آسمان و زمين است مگر به حق و بجا و بموقع سابقا مكرر در موضوع خلقت صحبت كردهايم ، اوّلا خداوند تبارك و تعالى حكيم على الإطلاق است عالم بجميع حكم و مصالح و عادل است تمام افعالش مطابق حكمت و مصلحت است فعل قبيح و لغو محال است از او صادر شود چه قبيح و لغو صرف و چه قبيح و لغو مطلق بلكه كل افعالش حسن است چه حسن صرف و چه حسن مطلق .
توضيح كلام هر فعلى در عالم تصوّر خالى از شش قسم نيست و قسم هفتم ندارد ، يا حسن صرف است كه مصلحت دارد و مفسده ندارد ، يا قبيح صرف است كه مفسده دارد و مصلحت ندارد ، يا لغو صرف است نه مصلحت دارد نه مفسده اين سه قسم و سه قسم ديگر آنكه هم مصلحت دارد و هم مفسده اگر مصلحتش غالب باشد حسن مطلق است چون تركش قبيح است ، و اگر مفسده او غالب باشد قبيح مطلق است و اگر مساوى باشد لغو مطلق است ، و چهار قسم اخير محال است از خداوند صادر شود بمقتضاى عدل .
و در حكمت خلقت آسمانها و زمين آيات بسيارى داريم كه براى بشر خلق شده و بشر براى تكميل و نيل بسعادت ، لذا ميفرمايد :
ما خَلَقْنَا
ما نافيه و تعبير بمتكلم مع الغير بواسطه اينست كه اگر اختصاص به خدا دارد بدون واسطه و اسباب بمتكلم وحده تعبير ميفرمايد . مثل :
وَ أَنَا رَبُّكُمْ
وَ أَنِ اعْبُدُونِي
و اگر اسباب و وسائط دارد مع الغير تعبير ميفرمايد مثل مقام ( السموات ) سماوات هفتگانه طبقات اين فضاى وسيع است كه در جوّ آنها منظومههاى شمسى و كرات علويه است كه بعد آنها بكره شمس و كره