و تركيب سه قسم تركيب داريم ، تركيب خارجى مثل عالم اجسام كه مركب از اجزاء خارجيه ، و اين اجسام سه نحو احتياج لازم دارد هر جزء احتياج بساير اجزاء دارد و مركب احتياج به جميع اجزاء دارد و مركب و اجزاء احتياج به مركب بالكسر دارند و احتياج از لوازم امكان است و با وجوب وجود مناسبت ندارد و تركيب عقلى كه در انواع است كه مركب از جنس و فصل است كه مىگويى نوع انسان مركب از حيوان و ناطق و جنس بدون فصل موجود نمىشود و فصل در تشخص محتاج به جنس است .
( هيولا در بقاء محتاج صورت * تشخص كرد صورت را گرفتار )
و تركيب و همى كه در عالم مجردات عالم عقول و نفوس باشند كه نه تركيب خارجى دارند و نه تركيب عقلى ، بلكه وهمى دارند كه مركب از وجود و ما هيه هستند و ماهية حد وجود است و ذات اقدس محدود نيست صرف وجود است غير متناهى .
( ان الوجود عارض الماهية * تصورا و اتحدا هوية ) .
[ سوره مريم ( 19 ) : آيه 90 ]
تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَ تَنْشَقُّ الْأَرْضُ وَ تَخِرُّ الْجِبالُ هَدًّا ( 90 )
نزديك است كه آسمانها از هم به پاشند از اين قول و زمين شكافته شود و كوهها ريز ريز گردد .
تَكادُ السَّماواتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ
تنبيهان 1 - اين كه خداوند عالم تمام آسمانها و زمين را براى انسان خلق فرمود .
خلق لكم ما في السموات و ما في الارض .
2 - اين كه تمام مخلوقات حتى جمادات و نباتات شعور و ادراك و معرفت دارند .
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَ لكِنْ لا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ
اسراء آيه 44
( جمله ذرات زمين و آسمان * با تو مىگويند روزان و شبان
ما سميعيم و بصيريم و هشيم * با شما نامحرمان ما خامشيم