سلطنت آنها بود خداوند بچه بلاى سخت آنها را هلاك كرد بصيحه و خسف و امطار حجاره و غرق و صاعقه و امثال اينها هلاك فرمود ، بر خدا مانعى ندارد كه اين مشركين و كفار را به اين نوع بلاها و امثال اينها هلاك فرمايد ، و پس از هلاكت به عذاب ابدى سخت معذب فرمايد .
وَ كَمْ أَهْلَكْنا قَبْلَهُمْ
.
كم بمعنى چه بسيار است يعنى يكى و دو تا نبودند گروه گروه بودند و در اثر مخالفت انبياء و شرك و كفر به اين نوع عذابها هلاك شدند .
من قرن قرن را گفتند عبارت از صد سال است ، بعضى سى سال گفتند ، لكن مراد طبقات و طوائف قبل است از زمان نوح تا زمان موسى ، بلكه تا زمان حضرت رسالت كه اصحاب فيل بودند چون حضرتش در سال عام الفيل عالم را بنور جمالش منوّر فرمود .
هُمْ أَحْسَنُ أَثاثاً
از مساكن و ذخائر و اموال شايد هزار برابر اينها بودند . و رءيا جمال و زيبايى و خودنمايى و خوش سيمايى آنها بهتر از اينها بود .
[ سوره مريم ( 19 ) : آيه 75 ]
قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا حَتَّى إِذا رَأَوْا ما يُوعَدُونَ إِمَّا الْعَذابَ وَ إِمَّا السَّاعَةَ فَسَيَعْلَمُونَ مَنْ هُوَ شَرٌّ مَكاناً وَ أَضْعَفُ جُنْداً ( 75 )
بگو اي رسول محترم كسى كه بوده باشد در ضلالت و گمراهى ، خداوند رحمن در عمر و مال و جاه و ثروت او را كشش ميدهد ، يعنى زياد مىفرمايد ، كشش دادنى .
مكرر بيان شده كه اين ثروت و زخارف دنيوى كه كفار و فجار و ظلمه دارند و بسيار خوشحال و خشنود هستند به آنها ، بلاى بزرگى است بر آنها كه هر قدر بتوانند ظلم و تعدى به ضعفاء روا دارند و فسق و فجور و طغيان و تعدّى و تجاوز كنند و بار گناه خود را سنگين كنند لكن بالاخره با هزار حسرت مىگذارند و مىروند يا ببلاهاى سخت گرفتار مىشوند ، يا از دست آنها مىرود و به نكبتهاى آن دچار مىشوند ، يا به هلاكت و عذاب دچار مىشوند .
قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ
ضلالت بمعنى گمراهى و سير در سبل شيطانى است و راه كج است اعم از كفر و شرك و عناد و خلاف و فسق و فجور و ترك واجبات و اشاعهء