[ سوره مريم ( 19 ) : آيه 43 ]
يا أَبَتِ إِنِّي قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ ما لَمْ يَأْتِكَ فَاتَّبِعْنِي أَهْدِكَ صِراطاً سَوِيًّا ( 43 )
اى پدر من بتحقيق آمده است مرا از علم آنچه نيامده ترا پس متابعت كن مرا هدايت مىكنم ترا راه مستوى كه هيچگونه انحراف و اعوجاجى در او نباشد يا ابت بجاى يا ابى است تا بجاى يا است از براى تاكيد
قَدْ جاءَنِي مِنَ الْعِلْمِ
انسان نسبت بهر شيئى تارة يقين بوجود او دارد ، و تارة يقين بعدم او ، و تارة احتمال وجود و عدم را هر دو را ميدهد و يقين هم اگر مطابق با واقع باشد او را علم مينامند و اگر بر خلاف واقع باشد جهل مركب ميگويند و احتمال هم سه قسم است اگر احتمال وجود بيشتر است ظن ميگويند و اگر احتمال عدم زيادتر است و هم مى شمارند و اگر هر دو مساويست شك مينامند و اگر از جهات باطنيه مثل الهام و وحى بدست بيايد علم موهوبى ميگويند و علوم انبياء از اين قسمت است و چون از اين جهت است احتمال خطاء و اشتباه در او نمىرود ولى اگر از ادلّه استفاده شده باشد ممكن است در يكى از مقدماتش خطا رفته باشد و علم ابراهيم از قسمت اوّل است هيچگونه خطايى در او نيست .
ما لَمْ يَأْتِكَ
معلوم است آزر كه بت را مىپرستيد اولا يقين ندارد كه ميفرمايد :
ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
.
و ثانيا بر فرض يقين داشته باشد جهل مركب است نه علم فاتبعنى اطاعت انبياء و اوصياء معصومين به حكم عقل و شرع واجب است چون احتمال خطاء در او نميرود اهدك هدايت راهنمايى است صراطا سويّا راه راست كه از ابتداء خط تا انتهاء او جزئى انحراف ندارد از قدم اول انسان را به مقصد مىرساند ، كه صراط مستقيم است و بعلاوه از رساندن به مقصد اقصر طرق است .
[ سوره مريم ( 19 ) : آيه 44 ]
يا أَبَتِ لا تَعْبُدِ الشَّيْطانَ إِنَّ الشَّيْطانَ كانَ لِلرَّحْمنِ عَصِيًّا ( 44 )
اى پدرك من عبادت شيطان نكن محققا شيطان هست از براى خداوند رحمن