نفس انسانى از عالم نفوس روح از عالم ارواح روح بخارى از عالم حيوانيت نشو و نما از عالم نباتيّه ثقالت از عالم اجسام درك علم و معرفت از عالم ملائكه درك جزئيّات از عالم حسّ شهوت و غضب از بهائم و سباع مغز و دماغ از عالم سماوات اعضاء صورت از عالم كواكب و شمس و قمر اعضاء بدن از عالم خاك و آب تنفّس از عالم هوا حرارت بدن از عالم نار .
( هر چه خوبان همه دارند تو تنها دارى )
قالَ لَهُ صاحِبُهُ
گفت به اين رجل كافر صاحبش كه آن رجل مؤمن باشد
وَ هُوَ يُحاوِرُهُ
و او با او بحث و مذاكره داشت
أَ كَفَرْتَ بِالَّذِي خَلَقَكَ مِنْ تُرابٍ
كه آدم از گل و طين خلق شد بلكه جميع افراد انسان ابتداء از تراب خلق مىشوند همين خاك است كه داخل حبوب و اشجار مىشود و زرع و ثمره مىگردد و مأكول پدر مىشود و يك قسمت آن نطفه مىگردد و مراحلى طىّ مىكند تا صورت انسانى پيدا كند ( سؤال ) اين رجل كافر به خدا نبود و لذا گفت
وَ لَئِنْ رُدِدْتُ إِلى رَبِّي
( جواب ) همان شك در معاد و تكذيب انبياء و كتب سماويه و ضروريات جميع اديان كفر به خدا است
ثُمَّ مِنْ نُطْفَةٍ
بلكه گفتند نطفه بسيار افراد دارد يكديگر را ميخورند تا يك ياد و باقى بماند
ثُمَّ سَوَّاكَ رَجُلًا
اين نطفه چه اندازه مراحلى طى كند تا يك انسان بشود .
[ سوره الكهف ( 18 ) : آيه 38 ]
لكِنَّا هُوَ اللَّهُ رَبِّي وَ لا أُشْرِكُ بِرَبِّي أَحَداً ( 38 )
لكن من معتقدم به اينكه آنكه مرا خلق فرموده اللَّه تبارك و تعالى است پروردگار خود لكنّا لكن انا بود يعنى لكن من همزه ساقط شده هو اللَّه يعنى معتقدم و ايمان دارم كه او يعنى آن كسى كه مرا خلق فرموده اللَّه است ربى مرا تربيت كرده كه معناى ربّ مربّى و تربيت كننده است كه در اين مراحل عديده از تراب بانسانيت رسانده بلكه آن به آن افاضه وجود و قوى ميفرمايد و باصطلاح حكماء علة موجده علة مبقيه هم هست ( اگر نازى كند از هم فرو ريزند قالبها )