فَلا تَلُومُونِي وَ لُومُوا أَنْفُسَكُمْ
ابراهيم آيه 27 و تمام اين جهات و نكات در آيات شريفه قرآن بيان شده .
[ سوره الحجر ( 15 ) : آيه 29 ]
فَإِذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِي فَقَعُوا لَهُ ساجِدِينَ ( 29 )
پس موقعى كه اسكلت آدم تمام شد و دميدم در او از روح خود ، پس بيفتيد در مقابل او سجده كنيد (
فَإِذا سَوَّيْتُهُ
) تسويه صورت بنديست كه تمام اعضاء و جوارح و لوازم آن درست شود و حد وسط است بين زياده و نقصان نه زياده از مقدار لازم در او قرار دهد و نه چيزى از مقدار لازم كسر گذارد مطابق با حكمت و مصلحت كه معناى عدل است و تمام افعال الهى اين نحوه است .
وَ نَفَخْتُ فِيهِ
نفخ الهى دميدن نيست زيرا منزّه از تنفس و جسم است بلكه تعلق روح به بدن است كه يك قدرة كامله است ارتباط امر مجرد از ماده و صورت با امر مركب از ماده و صورت كه تمام عقلاء را حيران كرده ، زيرا مجرد مكان ندارد جسم محتاج بمكانست بعضى گفتند تعلق مثل تعلق آبست به گل و نور بجسم شمس و اشباه اينها و تمام باطل است ، بلكه تعلق تدبير است كه جسم در تحت تدبير روح قرار گيرد بلا تشبيه نظير تعلق خداوند بمخلوقات كه تمام در تحت تدبير او هستند
مِنْ رُوحِي
مراد روح مخلوق خداوند است كه در خبر دارد
خلقت الأرواح قبل الأجساد بالفى عام
و نيز دارد الأرواح جنود مجندة فما تآلف منها ائتلف و ما تناكر منها اختلف
فَقَعُوا لَهُ
پس به خاك بيفتيد كه گفتند فقعوا بمعنى فخروا است
ساجِدِينَ
بعضى نظر به اينكه سجده بر غير خدا جائز نيست گفتند مراد اينست كه آدم را قبله قرار دهيد مثل كعبه معظمه و بعضى گفتند سجده شكر بر اين نعمت عظمى كه جعل خليفه باشد در زمين كه فرمود :
وَ إِذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً
بقره آيه 28 .
لكن سجدهء كه مختص به خداوند است سجده عبوديت است مثل غير سجده از ساير عبادات و امّا سجده تعظيم دائر مدار جواز تعظيم يا وجوب تعظيم يا حرمت