الهيه است نعم دنيويه بر كسانى كه دنيا طلب هستند و نعم اخرويه بر كسانى كه اهل آخرت هستند
مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ
تمام از جانب پروردگار تو است
وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً
چيزى كه جلوگيرى و مانع باشد از فعل الهى نيست و هيچ محظورى ندارد .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 21 ]
انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلاً ( 21 )
نظر كن چگونه ما بعضى را بر بعضى تفضيل داديم و هر آينه آخرت بزرگترين تفضيلات است
انْظُرْ كَيْفَ فَضَّلْنا بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ
يكى را غنى يكى را فقر عزت ذلت صحت مرض بزرگى كوچكى و غير اينها
( يكى را دهى تخت تاج كلاه * يكى را نشانى به سنگ سياه
يكى را به او تاج شاهى دهى * يكى را به دريا بماهى دهى )
اين نسبت بامور دنيوى و همچنين نسبت بامور اخروى يكى مؤمن يكى كافر يكى مطيع يكى عاصى يكى عادل يكى فاسق يكى با تقوى يكى متمرّد بلكه درجات ايمان و تقوى و اخلاق مختلف و دركات و مراتب كفر و شقاوت هم متفاوت
وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ
زيرا در دنيا بهر درجه نائل شود هم بلاء و مصيبتش و هم نعمت و لذّتش كم و كوتاه است و هم بالاخره فانى مىشود اما در آخرت هر چه درجاتش بالا رود قرب و منزلتش در پيشگاه عظمت الهى بيشتر مىشود و خالى از هر گونه بلائى و دوستان او زيادتر ميشوند
وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا
تفضيلات و عنايات حق زيادتر ميگردد و تمام اينها بر وفق حكمت و مصلحت بجا و بموقع است .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 22 ]
لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُوماً مَخْذُولاً ( 22 )
قرار مده با پروردگار اللَّه ، اللَّه ديگرى كه پس از آن بنشينى مذموم و مخذول
لا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ
خطاب متوجّه بنبى اكرم است لكن معنى اين نيست العياذ پيغمبر احتمال شرك در او راه پيدا كند بلكه براى رفع توقع مشركين است است كه تقاضا ميكردند كه اگر بخواهى از اذيّتهاى ما نجات پيدا كنى بايد هم مسلك