چنانچه كسبه و تجّار همه روزه اگر رسيدگى بدخل و خرج و نفع و خسران كنند مراقب كارها باشند كسر نميكنند ورشكست نميشوند بلكه در كليه معاشرتها و در امور معاشيه اگر مراقب باشند بيچاره نميشوند بايد در پيشگاه احديت اقرار و اعتراف بتقصيرات خود و اينكه مستحق همه گونه عذاب است و از او طلب عفو و مغفرت كند .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 15 ]
مَنِ اهْتَدى فَإِنَّما يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَ مَنْ ضَلَّ فَإِنَّما يَضِلُّ عَلَيْها وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولاً ( 15 )
هر كس قبول هدايت كرد قبول هدايت مىكند و مهتدى مىشود بنفع نفس خود و هر كس گمراه شد گمراه مىكند بر ضرر نفس خود واحدى و زر و بال ديگرى را تحمّل نميكند و ما نيستيم عذاب كننده تا اينكه بفرستيم و مبعوث كنيم رسول و پيغمبرى را شرح اين آيه شريفه محتاج ببيان چند امر است .
( امر اوّل ) اينكه تا حجة بر خلق تمام نشود و راه عذر بسته نشود خداوند از احدى مؤاخذه نميكند نه در دنيا و نه در آخرت و از اين جهة مىگوييم اطفال كفّار و مجانين آنها فرداى قيامت معذّب نميشوند و لو لياقت بهشت را هم ندارند .
( امر دوّم ) از ابتداء خلقت بشر تا آخر دنيا زمين خالى از حجة نبوده و نميشود كه اوّل آنها آدم عليه السّلام بوده و آخر آنها حضرت بقيّة اللَّه .
( امر سيّم ) حجة الهى دو قسم است يكى عقل است كه رسول در باطن است و ديگر رسول است كه عقل در ظاهر است و لكن عقل بتنهايى كافى نيست زيرا قبائح عقليه بيش از ذمّ دلالت ندارد كه اين عمل مذموم است .
و الناس يستسهلون الذم في قضاء الوتر ولى بضميمه قاعده كلّما حكم به العقل حكم به الشرع و بالعكس يكى از ادلّه شرعيه شمرده شده كتاب سنّة اجماع عقل و بعبارة ديگر اوامر شرعيه دو قسم است يك قسم مولويه كه اعمال مولويه در او شده استحقاق عقوبت بر مخالفت او دارد و يك قسم ارشاديه كه ارشاد به حكم عقل مىكند و -