كه وعده ثانوى باشد كه فساد در ارض كرديد مسلط مىشوند بر شما اعداء شما و سلاطين و بزرگان شما را ميكشند و شما را اسير مىكنند كه معناى اسائه وجه است و چون پناه برديد به بيت المقدس مسجد اقصى داخل مسجد ميشوند چنانچه در مره اولى داخل شدند و شما را بقتل و اسيرى و ذلت و مسكنة مياندازند و هر آينه هلاك ميكنند شما را با كمال تسلط چه هلاك كردنى بعيد نيست كه اين آيه اشاره بتولد بخت النصر بوده باشد كه مسلط شد بر يهود و چه كرد .
إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ
احسان بدين و احسان بانبياء و صلحاء و مؤمنين و احسان بزيردستان تمام احسان بنفس است
وَ إِنْ أَسَأْتُمْ فَلَها
لام بمعنى على است چون اسائه احتمال نفع ندارد مثل
لَهُمُ اللَّعْنَةُ
چنانچه بالعكس جايى كه احتمال ضرر ندارد بعلى تعبير مىكنند مثل صل على محمّد و آله و اين طغيان و سر - كشى و بت پرستى و خونريزى بعد از سليمان بود تا زمان عيسى كه چه اندازه از انبياء را كشتند و چه فسادها كردند .
فَإِذا جاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ
مقابل اولى كه خداوند وعده هلاكت داده مسلط فرمود بخت النصر را بر آنها و چه اندازه از آنها را كشت و اسير كرد و خانههاى آنها را خراب كرد
لِيَسُوؤُا وُجُوهَكُمْ
صورتهاى شما را سياه مىكنند اشاره بذلت و خفت و حقارت و فقر و مسكنة است
وَ لِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَما دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ
بيت - المقدس را محل قاذورات و نجاسات قرار ميدهند و تمام آنچه در مسجد بود بغارت بردند و هر كه پناه برده بود كشتند
وَ لِيُتَبِّرُوا ما عَلَوْا تَتْبِيراً
به هلاكت انداختند هر كه را كه بر او تسلط پيدا كردند آن هم به هلاكت سخت و شديد .
[ سوره الإسراء ( 17 ) : آيه 8 ]
عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ وَ إِنْ عُدْتُمْ عُدْنا وَ جَعَلْنا جَهَنَّمَ لِلْكافِرِينَ حَصِيراً ( 8 )
اميد است پروردگار شما شما را مشمول رحمت خود قرار دهد و اگر شما عود كرديد بكفر و شرك و فساد ما هم عود مىكنيم بتسلط بر شما همان نحوى كه در آن دو كرة كرديم و بتحقيق جهنم را ما حبسگاه كفار قرار داديم
عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يَرْحَمَكُمْ