وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
انبياء آيه 31 .
و ديگر نباتات است . از حبوبات و فواكه و ادويه و البسه و ديگر معادن است براى تجارت و عمارت و معاشرت و ديگر حيوانات از براى أكل و ركوب و غير اينها لذا بنحو عموم ميفرمايد :
وَ جَعَلْنا لَكُمْ فِيها مَعايِشَ
تمام اسباب تعيش دنيوى را در دست رس شما قرار داديم و اين موهبت مخصوص بشما نيست بلكه
وَ مَنْ لَسْتُمْ لَهُ بِرازِقِينَ
مثل طايفه جنّ و وحوش صحرايى و بيابانى و سباع و گزندهگان و طيور و هوام كه هر جنبنده روزى خود را مىخورد و تعيّش مىكند .
بلى در اخبار دارد كه خداوند روزى بندگان را از ممّر حلال معين فرموده لكن اگر بنده از ممر حرام بدست آورد كسر ميگذارد و هر بنده روزى او موافق حكمت معيّن شده سعه يا ضيق و تا آخر روزى خود را صرف نكند نميميرد و حرص و زياد روى نتيجه ندارد ( گر زمين را به آسمان دوزى ندهندت زياده از روزى )
[ سوره الحجر ( 15 ) : آيه 21 ]
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلاَّ عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلاَّ بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ ( 21 )
و نيست از هر چيزى مگر اينكه نزد ما خزينههاى او هست و ما نازل نميكنيم او را مگر به قدر معلوم معين خزينه اشياء معناى او اين نيست كه خداوند محلى معين فرموده و اشياء در آن محل قرار داده و بتدريج نازل ميفرمايد بلكه خزينه تقدير الهيست گه در ازل معين بوده موافق حكمت و مصلحت آنچه بايد تحقق پيدا كند إلى الابد غاية الأمر هر يك را در موقع خود ايجاد ميفرمايد نه زيادتى پيدا مىكند نه نقصان زيرا علم و قدرت او تغيير پذير نيست
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ
شامل تمام اشياء مىشود نه آنكه مفسرين تفسير بماء آسمان و مطر كردند .
إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ
گفتند زير عرش آب است و بتدريج نازل مىشود به آسمان اول و از آنجا بر زمين به قدر معين نازل مىشود و نباتات روئيده مىشود و بر طبق اين دعوى اخبارى هم نقل كردهاند لكن اين دعوى بالوجدان باطل است ، زيرا مسلما باران از أبخره و أدخنه