فِي قَرارٍ مَكِينٍ
و در جاى ديگر ميفرمايد
يَخْلُقُكُمْ فِي بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ فِي ظُلُماتٍ ثَلاثٍ
زمر آيه 8 .
ظلمت رحم مشيمه بطن پس از آن اطوارى در رحم دارد كه ميفرمايد :
خَلْقاً مِنْ بَعْدِ خَلْقٍ
از علقه مضغه عظام لحم كه در آيه مذكوره بيان ميفرمايد پس از آن صورت بندى مىكند كه ميفرمايد
وَ صَوَّرَكُمْ فَأَحْسَنَ صُوَرَكُمْ
پس از آن از عالم ارواح روح هر فردى تعلق ميگيرد به بدن آن كه ميفرمايد :
ثُمَّ أَنْشَأْناهُ خَلْقاً آخَرَ فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
پس از آن رشد مىكند و تكميل مىشود از رحم بيرون ميآيد كه ميفرمايد :
وَ اللَّهُ أَخْرَجَكُمْ مِنْ بُطُونِ أُمَّهاتِكُمْ
و چون در دنيا آمد هيچگونه علمى نداشت حتى از جوجه مرغ پس تر است زيرا جوجه تا از تخم در آيد تك بر زمين مىزند و دانه برميدارد كه ميفرمايد :
لا تَعْلَمُونَ شَيْئاً
پس از آن افاضه قواى ظاهره و باطنه به او مىشود سامعه باصره ناطقه شامه لامسه خيال حس مشترك حافظه متفكره ذاكره عاقله كه ميفرمايد
وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ
و سر اينكه سمع را مفرد بيان فرموده و ابصار و افئدة را جمع اينست ابصار مراد اعين است كه آلت ديدنست و همچنين افئدة كه محل قواى باطنه است ولى آلت سمع اذن است اگر به غير آن فرموده بود بجمع بيان كرده بود چنانچه ميفرمايد
وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها
اعراف آيه 178 ولى تعبير بسمع فرموده و شنيدن مفرد است لعلكم براى ترديد و شك نيست بلكه به معناى ينبغى است كه بايد و لازم و واجب است تشكرون قدر اين نعم كليه الهيه را بدانيد و شكر گذار باشيد كه به حكم عقل شكر منعم واجب است و اين فرع شناختن منعم است و در قرآن ميفرمايد
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
ابراهيم آيه 7 .