و تقليد آباء و غير آنها از قبائح
فَهُوَ وَلِيُّهُمُ الْيَوْمَ
يعنى شيطان را صاحب اختيار خود قرار دادند و اختيار خود را بدست او دادند و اطاعت او را كردند و مراد از ( اليوم ) اگر يوم القيامة باشد معنى اين مىشود كه خدا واميگذارد آنها را بشيطان چنانچه در جواب شيطان كه گفت
فَبِعِزَّتِكَ لَأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ
.
فرمود
قالَ فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ
ص آيه 85
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ
.
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 64 ]
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاَّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ( 64 )
و نازل نكرديم از براى تو اين كتاب را مگر براى اين كفار و مشركين بيان فرمايى آن كسى كه اختلاف ميكردند در مورد آن و هدايت و رحمت باشد براى قومى كه ايمان مياورند
وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ
ماء نافيه و كتاب قرآن مجيد و بيان سر نزول قرآن را ميفرمايد : كه ما نازل نكرديم مگر براى دو امر الا اثبات در نفى است
لِتُبَيِّنَ لَهُمُ
مرجع ضمير تمام كفار از طبيعى و مشرك و يهود و نصارى و مجوس و غير اينها
الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ
از وجود حق و توحيد بجميع اقسامه و عدل بجميع معانيه و نبوت جميع انبياء از آدم تا خاتم و بيان حلال و حرام و ساير احكام و اثبات معاد و ساير امور دينيه اعتقاديه اخلاقيه تكاليفيه فروعيه كه در هر يك آنها هر طايفهء از اين كفار انكار كرده و با طوائف ديگر اختلاف داشته اين قرآن بيان حق را مىكند و اثبات ميفرمايد و باطل را رد مىكند و ابطال مينمايد و ديگر از سر نزول قرآن مجيد
هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ
اختصاص بمؤمنين براى اينست كه بهره بردارى از اين كتاب فقط مؤمنين هستند و از براى آنها دو بهره است يكى در دنيا هدايت شدند ببركة قرآن بدين حق علما و عملا باطنا و ظاهرا قلبا و لسانا و ديگر بهره آنها شمول رحمت الهى است در قيامت از سعادت رستگارى و فيوضات الهى و نجات از مهالك و سر اينكه اختصاص داد باهل ايمان براى اينكه ساير طبقات حتى طبقات