و غير اين از آيات و اخبار و مكرّرا تذكر دادهايم و كلمه الناس بعمومه شامل جميع افراد مىشود بظلمهم چه ظلم بنفس بفسق و فجور و ترك واجبات و اتيان بمحرمات يا ظلم به غير يا ظلم در دين از شرك و كفر و ضلالت ( اشكال ) كسانى كه ظلم نكردند و صالح بودند چه تقصيرى داشتند كه بفرمايد
ما تَرَكَ عَلَيْها مِنْ دَابَّةٍ
( جواب ) اولا ميفرمايد : در قرآن .
وَ اتَّقُوا فِتْنَةً لا تُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً
انفال آيه 25 .
و ممكن است عدم نزول بلاء از جهت بودن صلحاء در ميانه آنها باشد چنانچه در حديث است
لو لا شيوخ ركع و اطفال رضع و بهائم رتع لصب عليكم العذاب صبّا
و گذشت در موضع نزول ملائكه بر حضرت ابراهيم براى بشارت باسحق و اهلاك قوم لوط از آنها پرسيد حتى اگر يك مؤمن ميانه آنها باشد ؟ گفتند عذاب نازل نميكنيم فرمود لوط ميانه آنها است گفتند او و اهل او را نجات ميدهيم غير از زن او را .
و ثانيا ابتلاء مؤمن ببلّيات از راه تعذيب نيست بلكه ارتفاع درجه است و حكم ديگر
البلاء موكّل بالانبياء ثم الاولياء ثم الامثل فالامثل
وَ لكِنْ يُؤَخِّرُهُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
هر كسى مدتى در جميع مراحل دارد كه من جمله بقاء در دنيا است
وَ لِكُلِّ أُمَّةٍ أَجَلٌ
اعراف آيه 32 .
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ لا يَسْتَأْخِرُونَ ساعَةً وَ لا يَسْتَقْدِمُونَ
.
تعبير بساعة مراد قطعه از زمان است بلكه آنى مهلت نيست از معصوم پرسيدند بعض اموات چشم آنها باز است و بعضى بسته سرّ او چيست فرمود در موقع رسيدن اجل چشمش اگر باز بود مهلت نداشت كه بر هم گذارد و اگر بر هم بود مهلت نداشت باز كند لكن اين اجل حتميست .
و أمّا غير حتمى بدعاء و توسّل و عبادت و اخلاق قابل تأخير و تقديم است .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 62 ]
وَ يَجْعَلُونَ لِلَّهِ ما يَكْرَهُونَ وَ تَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنى لا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ وَ أَنَّهُمْ مُفْرَطُونَ ( 62 )