أيكه اختصاص به خدا دارد سجده عبوديت و پرستش و امّا سجده خضوع و خشوع و تعظيم دائر مدار امر الهيست و ترخيص او است
وَ ما فِي الْأَرْضِ
شامل جميع جمادات و نباتات و حيوانات مىشود
مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ
من تبعيضيه است بيان بعض مصاديق است منافى با عموم آيه نيست
وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ
گذشت معناى كبر و تكبّر و استكبار در چند آيه قبل .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 50 ]
يَخافُونَ رَبَّهُمْ مِنْ فَوْقِهِمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ ( 50 )
مىترسند پروردگار خود را از بالاى سر خود و عمل مىكند آنچه را كه مأمور شدهاند
يَخافُونَ رَبَّهُمْ
دو قسم خوف داريم ممدوح و مذموم و خوف ممدوح سه قسم است ، خوف از معاصي كه مرتكب شده كه آيا آمرزيده مىشود يا معذّب ، و خوف از خطر خاتمه ، و خوف عن اللَّه ، و دو قسم اوّل در حق ملائكه و معصومين غلط است بواسطه مقام عصمت كه نه معصيتى از آنها صادر شده و نه خطر خاتمه دارند ، فقط قسم سيّم است يعنى از خدا ميترسند نزديك معصيت نميروند و كوتاهى در تكليف نميكنند كه معنى عصمت است و محال است صدور معصيت از آنها بواسطه اين خوف
مِنْ فَوْقِهِمْ
نه معنى اين باشد كه خدا بر عرش قرار گرفته بالاى سر تمام مخلوقات ، چنانچه مجسمه گفتند ، بلكه مراد احاطه قيوميت و قاهريّت بر تمام ممكنات ارضى و سماوى دارد
وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ
خردلى كوتاهى در اوامر او ندارند و خوف مذموم خوف از غير خدا و از نرسيدن روزى و ادبار دنيا و امثال اينها است .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 51 ]
وَ قالَ اللَّهُ لا تَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّما هُوَ إِلهٌ واحِدٌ فَإِيَّايَ فَارْهَبُونِ ( 51 )
و فرمود خداوند نگيريد دو إله خدا و غير خدا منحصرا او خداى يكتاى بى - همتا است پس از من بترسيد ، اين آيه شريفه ممكن است اشاره بمذهب قائلين بيزدان و اهرمن كه شيطانست كه مذهب مجوس است باشد ، و يزدان را خالق خيرات