وَ الزُّبُرِ
متعلق است بما ارسلنا در آيه قبل كه ارسال رسل به مجرد دعوى رسالت نبوده ، بلكه با ادله محكمه و معجزات فرستاديم كه قاطع عذر و اتمام حجت باشد كه :
لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ
انفال آيه 44 و تعبير بزبر براى اينست كه شامل صحف و كتب شود مثل صحف آدم و شيث و نوح و ابراهيم و كتب آسمانى تورية و زبور و انجيل .
وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ
مراد از ذكر قرآن است كه يكى از اسامى قرآن ذكر است چون بنده را از غفلت و جهالت بيرون مياورد و بشاه راه هدايت سوق ميدهد
لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ
سرّ نزول قرآن بينا كردن مكلّفين است و آشكار كردن آنچه دستور دارند و موظف هستند
ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ
از عقائد و اخلاق و واجبات و محرمات و ساير امورى كه در امر دين به آن احتياج دارند
لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ
البته قرآن بر اين امور نازل شده لكن تاثيرش در قلوب موقوف بر فكر و تدبّر و تأمّل است ، چنانچه ميفرمايد :
أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها
.
بر سيه دل چه سود خواندن وعظ * نرود ميخ آهنين بر سنگ
آفتاب عالم تاب است لكن بر شخص كور تأثير ندارد ما اكثر العبر و اقل الاعتبار البته بايد فكر كرد و غرض الهى را از ارسال رسل و انزال كتب ، بلكه خلقت انسان را بدست آورد
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
ذاريات آيه 53 .
و عبادت موقوف بر ارسال رسل و انزال كتب و ارائه طريق است .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 45 ]
أَ فَأَمِنَ الَّذِينَ مَكَرُوا السَّيِّئاتِ أَنْ يَخْسِفَ اللَّهُ بِهِمُ الْأَرْضَ أَوْ يَأْتِيَهُمُ الْعَذابُ مِنْ حَيْثُ لا يَشْعُرُونَ ( 45 )
آيا پس از اين بيانات باز ايمن هستند كسانى كه مكر و حيله بازى مىكنند در اعمال سيئه اين كه خداوند خسف كند آنها را در زمين يا بيايد آنها را عذاب از حيثيتى كه ابدا متوجه نباشند ( أ فأمن ) آيا پس از آنكه به آنها خبر رسيد و فهم و درك كردند كه امم سابقه بواسطه تكذيب انبياء سلف و ترك ايمان و بقاء بر شرك و ارتكاب