متوجّه مىشود كه فرمود :
البيّنة على المدعى و اليمين على من انكر
و اصل قسم براى تاكيد و اثبات مطلب است ، چنانچه در قرآن مجيد قسمهاى زيادى ياد فرموده براى تأكيد در اثبات آنچه بيان فرموده با اينكه فرمايشات الهى احتمال خلاف در آنها كفر است و العياذ باللّه نسبت دروغ به خدا دادن است
وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ حَدِيثاً
وَ مَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللَّهِ قِيلًا
نساء آيه 89 و 121 و اين كفار براى انكار بعث قسم ياد كردند آن هم
جَهْدَ أَيْمانِهِمْ
جهد مبالغه در اثبات دعويست ، و لذا مجتهد كسى را گويند كه استفراغ وسع كند در أخذ احكام از مدارك معتبره كه ادله اربعه باشد كتاب سنة اجماع و عقل و اينها مبالغه ميكردند در قسم بر انكار معاد لذا در جواب آنها و ردّ مقاله آنها ميفرمايد : ( بلى ) البته و صد البته مبعوث ميشويد تخلف پذير نيست و قابل بدا و تغيير نيست ، زيرا وعده الهى تخلف ندارد
وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا
خلف وعدهم قبيح است از خداوند صادر شود ، بلكه ادله عقليه و نقليه بر اثبات معاد فوق حد احصى است اگر معاد نباشد بعث رسل و انزال كتب و جعل احكام تمام لغو مىشود بلكه با عدل الهى نميسازد ، زيرا فرق بين ظالم و مظلوم و مطيع و عاصى و عادل و فاسق و صالح و طالح و مؤمن و كافر و حق و باطل و صدق و كذب و هكذا گذارده نميشود
وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
با اينكه تمام مليين عالم معتقد بمعاد هستند لكن اكثريت با كسانيست كه زير بار هيچ دينى نيستند حتى بسا منكر وجود حق ميشوند دهرى طبيعى لا مذهب .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 39 ]
لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ وَ لِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّهُمْ كانُوا كاذِبِينَ ( 39 )
تا اينكه واضح فرمايد و مبيّن كند براى آنها آنچه را اختلاف ميكردند در او و تا اينكه بدانند كسانى كه كافر شدند محققا آنها بودند دروغ گويان ( ليبين ) ظاهرا لام ليبيّن متعلق است بجمله (
بَلى وَعْداً عَلَيْهِ )
بيان علت بعث است كه خداوند آنها را مبعوث ميفرمايد :
تا اينكه بيان فرمايد و ظاهر كند ( لهم ) بر اين كفّار ( الذي ) آنچه
يَخْتَلِفُونَ