عذاب الهى نجات دهد ، مكرّر گفتهايم افاضه فيض از طرف فيّاض على الاطلاق تام تمام است فقط قابليت محل شرط است ، چه در دنيا و چه در آخرت اما در آخرت ايمان است كه غير مؤمن هر كه هست و هر چه هست قابليت دخول بهشت ندارد و لو فرض كنى كه مقصر نباشد ، مثل اطفال كفار و مجانين و قاصرين كه استحقاق عذاب هم ندارند ، و امّا در دنياى صفاى قلب است كه خالى از قساوت و عناد و عصبيت و كبر و حسد و غير اينها از امورى كه مانع از قابليّت هدايت است باشند ، لذا ميفرمايد :
إِنْ تَحْرِصْ عَلى هُداهُمْ
حريص كسى را گويند بر امرى اصرار داشته باشد اصرار بليغى مثل كسانى كه حريص بر مال دنيوى باشند و حضرت رسالت اصرار بليغى بر هدايت قوم داشت بمواعظ و نصايح و اقامه معجزات و تبشير بنعم و فيوضات اخروى و تخويف و انذار از عقوبات الهى ميفرمايد : نظر به اينكه اينها از قابليت هدايت افتادهاند اين اصرار فائده ندارد
فَإِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي مَنْ يُضِلُّ
خداوند دست عنايت و لطف و توفيق را از سر آنها برداشته چون خود را در ضلالت و گمراهى انداخته و از قابليت انداختهاند
وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ
و چيزى كه آنها را نصرت كند و از بليّات دنيوى و عقوبات اخروى نجات دهد از براى آنها نيست مثل بتهاى آنها و بزرگان آنها كه متابعت آنها را ميكردند يا شياطين كه آنها را وسوسه ميكردند يا مال و جاه آنها .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 38 ]
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لا يَبْعَثُ اللَّهُ مَنْ يَمُوتُ بَلى وَعْداً عَلَيْهِ حَقًّا وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ( 38 )
و قسم خوردند اين كفّار و مشركين با جدّ و جهد و اصرار در قسمتهاى خود كه خدا مبعوث نميكند كسانى را كه بميرند بلى البته مبعوث ميفرمايد وعدهايست كه خداوند به حق وعده داده قابل تخلف نيست و ثابت و محقق است و لكن اكثر افراد ناس نميدانند و معتقد نيستند
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ
يكى از معاصى بسيار بزرگ يمين غموس است قسم دروغ بخصوص قسم باللّه و تاللّه و و اللّه كه سه صيغه قسم است كه در باب ترافع بر منكر