اشكال - در اينجا اخذ مذكر ذكر شده و در سوره عنكبوت مؤنث ذكر شده
وَ مِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ الصَّيْحَةُ
آيه 39 .
جواب - جائز الوجهين است و در قرآن موارد زيادى از اين قبيل داريم .
فَأَصْبَحُوا فِي دِيارِهِمْ جاثِمِينَ
تعبير به فاصبحوا مراد اين نيست كه صبح چنين شدند با اينكه صيحه در شب واقع شده بلكه مراد اينست كه در صبح چنين بودند و به مجرد صيحه چنين شدند ، و جاثم بعضى گفتند برو در افتاده و بعضى گفتند به زانو افتاده و هر چه بوده روح از بدن خارج شده و خشك شدند و روى زمين افتادند و البته كسى كه بيفتد برو ميافتد .
[ سوره هود ( 11 ) : آيه 68 ]
كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيها أَلا إِنَّ ثَمُودَ كَفَرُوا رَبَّهُمْ أَلا بُعْداً لِثَمُودَ ( 68 )
مثل اينكه اصلا نبودند در آن منازل آگاه باشيد محققا ثمود كافر شدند پروردگار خود را آگاه باشيد دورى و بعد از رحمت الهى ثمود راست .
كَأَنْ لَمْ يَغْنَوْا فِيها
غنى دارايى است لم يغنوا عدم و جدان است ضمير فيها راجع بديار است گويا اينها مثل اينكه نه دارى بوده و نه ساكن دار زيرا به كلى آثار آنها منهدم شد و عمارات ويران گرديد بقول آن لر كه گفت نه خانى آمده و نه خانى رفته فقط اجساد گنديده متعفّن آنها كه نشانه خزى و عذاب است باقى مانده .
أَلا إِنَّ ثَمُودَ
قوم صالح
كَفَرُوا رَبَّهُمْ
بدتر از شرك زيرا كه منكر خدا شدند الا بعدا از خدا و از رسول و دين و اخلاق و اعمال صالحه و رحمت و فضل الهى لثمود قوم صالح .