وارونه كرديم و باريديم بر آن مراكز سنگهايى از سجّيل بهم پيوسته .
فَلَمَّا جاءَ أَمْرُنا
دستور نزول عذاب و اراده حق بر اهلاك قوم
جَعَلْنا عالِيَها سافِلَها
كه مأمور شد جبرئيل كه اين هفت شهر قوم لوط را از زمين بر كند ببال خود يعنى اين طبقه زمين كه آنها سكونت داشتند از جا كنده شد و آن قدر بالا برد كه ملائكه آسمان صداى خروسان و سگهاى آنها را ميشنيدند و اين شهرها را وارونه كردند تمام زير زمين رفتند كه ديگر يك عمارتى و اشجارى و آثارى از آنها باقى نماند .
وَ أَمْطَرْنا عَلَيْها حِجارَةً
اشكال - بعد از واژگون شدن و تمام زير زمين رفتن باريدن سنگ چه نتيجه دارد .
جواب - عطف بفاء و ثمّ نداده كه دلالت بر تراخى كند بلكه بواو كه دلالت بر جمع است مىگويى زيد و عمرو و بكر آمدند دليل نيست كه به اين ترتيب آمده باشند در حديث كسا خداوند ميفرمايد
( هم فاطمه و ابوها و بعلها و بنوها )
با اينكه فاطمه آخر كسى بود كه زير كسا رفت . بناء على هذا موقعى كه شهر كنده شد و بالا رفت امطار حجاره شد سپس سرنگون شد .
مِنْ سِجِّيلٍ مَنْضُودٍ
سجيل در مجمع البحرين دارد كه طين است كه در جهنم پخته شده و از عدس بزرگتر و از نخود كوچكتر و هر دانه بر فرق يكى از آنها ميرسيد و از دبر آنها خارج ميشد ، و در مجمع البيان دارد عدّه آنها چهار مليون بود . و منضود يعنى مرتب پى در پى به ترتيب نازل ميشد .
[ سوره هود ( 11 ) : آيه 83 ]
مُسَوَّمَةً عِنْدَ رَبِّكَ وَ ما هِيَ مِنَ الظَّالِمِينَ بِبَعِيدٍ ( 83 )
آن حجارهها علامت داشت نزد پروردگار تو و نيست اين بلا از ظالمين ببعيد مسوّمة نشان دار بود ، بعضى گفتند اسم هر فردى روى هر يك آنها نوشته