بر سيه دل چه سود خواندن وعظ * نرود ميخ آهنين در سنگ
يكى از شرائط وجوب هدايت و امر بمعروف و نهى از منكر احتمال تأثير است و با قطع بعدم تأثير واجب نيست مگر براى اتمام حجت و قطع عذر و بر طبق اين معنى آيات بسيارى داريم چون قابليت هدايت ندارند و موضوع جهاد محقق مىشود بشرائط آن
وَ إِنْ تَدْعُوهُمْ
مورد خطاب مؤمنين هستند و مرجع ضمير كفار و مشركين كه قبول دعوت نميكنند و دست از شرك و كفر برنميدارند الى الهدى هدايت بايمان و اخلاق فاضله و اعمال صالحه و خروج از كفر و ضلالت . صفات خبيثه و اعمال سيّئه
لا يَتَّبِعُوكُمْ
متابعت در همان ايمان ، اخلاق ، اعمال پس بنا بر اين دعوت كردن و نكردن مساويست نكنيد هدايت نميشوند بكنيد باز هدايت نميشوند سواء عليكم بر شما مساوى است نتيجه بدست نميآيد
أَ دَعَوْتُمُوهُمْ
همزه استفهام براى ترديد نيست بلكه بيان تساويست يعنى چه دعوت كنيد آنها را
أَمْ أَنْتُمْ صامِتُونَ
صمت مرادف با سكوت است مقابل نطق و تكلم پس فعلى كه نتيجه ندارد تركش اولى است .
[ سوره الأعراف ( 7 ) : آيه 194 ]
إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبادٌ أَمْثالُكُمْ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 194 )
محققا كسانى را كه شما مشركين ميخوانيد از غير از خدا و عبادت ميكنيد و از آنها حاجت مىطلبيد اينها هم بندگانى هستند مثل شما پس آنها را بخوانيد پس بايد اجابت كنند شما را اگر شما از راستگويان باشيد مفسرين گفتند مراد از
إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبادٌ أَمْثالُكُمْ
اصنام و بتهاى مشركين است بقرينه آيه بعد
أَ لَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِها
الاية لكن با كلمه الذين و كلمه عباد و كلمه امثالكم كه راجع بذوى العقول است منافات دارد