در شك از دين من پس من عبادت نميكنم كسانى را كه شما ميپرستيد از غير خدا و لكن عبادت ميكنم خداوند را آن خدايى كه جان شما را ميگيرد بشدّت و مأمور شدهام اينكه بوده باشم از مؤمنين به خداوند .
قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ
و لو بلسان عموم است لكن مراد مشركين هستند بقرينه تعبدون من دون اللَّه .
إِنْ كُنْتُمْ فِي شَكٍّ مِنْ دِينِي
اشكال - شك تساوى طرفين است در مقابل ظن و وهم و يقين و قطع بخلاف و مشركين قطع بخلاف داشتند .
جواب - اولا شك دو معنى دارد يكى به معناى اخص كه تساوى احتمالين باشد و ديگر بمعنى اعم كه خلاف يقين باشد كه شامل ظن و وهم مىشود و مشركين قطع بخلاف نداشتند بلكه ظن بخلاف داشتند بدليل قوله تعالى
وَ ما لَهُمْ بِذلِكَ مِنْ عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلَّا يَظُنُّونَ
جاثيه آيه 23 .
و ثانيا آيه دلالت ندارد بر اينكه اينها شاك بودند چون قضيه شرطيه است يعنى اگر شك داريد نه فعلا شاك هستيد .
و ثالثا اينها بعد از آنى كه حضرت را كذّاب و مفترى ميگفتند شك داشتند كه عقيده قلبى پيغمبر چيست .
فَلا أَعْبُدُ الَّذِينَ تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ
اشكال - مشركين عبادت اصنام ميكردند و مناسب اين بود كه بفرمايد فلا اعبد ما تعبدون زيرا الذين براى ذوى العقول است .
جواب - اولا اينها بسيارى عبادت ملائكه يا عبادت جنّ كردند و اصنام را به صورت ملائكه به خيال واهى خود تصور ميكردند بلكه ميگفتند
ما نَعْبُدُهُمْ إِلَّا لِيُقَرِّبُونا إِلَى اللَّهِ زُلْفى
زمر آيه 4 .
و ثانيا تعبير بالذين باعتبار جمع بين ذوى العقول و غير ذوى العقول مانعى