إِنْ يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ
ان نافيه است يعنى اين متابعت شركاء و ترك متابعت خدا و رسول نيست مگر از روى ظن و گمان ، تقليد آباء و هواى نفس و تسويلات شيطان و شبهات اهل ضلالت دليلى برهانى مدركى ندارند
إِنَّ الظَّنَّ لا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً
همين سوره آيه 36 .
وَ إِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ
خرص بمعنى كذب است و فرق بين كذب و خرص اينست كه خرص دروغى است كه پيش خود ميگويند و باصطلاح دروغ من دراريست و كذب اعم است شامل آنچه از غير شنيده باشند يا افتراء به غير بزنند هم مىشود
[ سوره يونس ( 10 ) : آيه 67 ]
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ ( 67 )
او است خدايى كه قرار داد براى شما شب را جهت اينكه استراحت كنيد در آن و روز را روشن محققا در اين قرار داد هر آينه نشانههائيست براى قومى كه گوش شنوا دارند
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ
فرق است بين جعل و احداث و تبديل و تغيير احداث ايجاد موجودى است كه مسبوق بعدم باشد مثل ايجاد عالم كه تمام نابود بودند بود شدند كه حادث هستند ، جعل ايجاد صفت است براى موصوف و حالت براى ذى الحال و اثر براى مؤثر ، تغيير حالتى است به حال ديگر ، تبديل عوض شدن شيء است بشيئى ديگر يا بانقلاب مثل خمر و خلّ يا باستحاله مثل كلب بملح ، خداوند تبارك و تعالى اگر اين كره زمين و منظومات شمسيه را ساكن قرار داده بود شب و روز و ماه و سال ، شتاء و صيف تشكيل نميشد دائما بر يك حالت بود لذا اينها را متحرك قرار داد تا اين تشكيلات تحقق پذيرد و از براى كره زمين دو حركت مقرر فرمود وضعى كه دور خود بچرخد تا تشكيل شب و روز دهد ، و انتقالى كه دور كره شمس چرخ خورد تا تشكيل ماه و سال دهد .