چوب پشت در است براى مترس است يا معتقد بمعاد نيستند .
[ سوره يونس ( 10 ) : آيه 56 ]
هُوَ يُحيِي وَ يُمِيتُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ( 56 )
او زنده مىكند و ميميراند و بسوى او است بازگشت شما .
هُوَ يُحيِي وَ يُمِيتُ
نوع افراد توهّم ميكنند كه چيزى كه بوجود آمد و زنده شد باقى است تا بموانعى برخورد تا او را از بين ببرد غافل از اينكه مثل وجود ممكن و حيات حىّ مثل نور برق و چراغ است آن فآن معدوم مىشود و موجود ميگردد تا از مبدء به او مدد برسد تمام ممكنات دائما در خلع و لبس هستند تا از مبدء فيّاض افاضه مىشود وجود پس از وجود به آنها ميرسد و لكن چون افاضه دائمى است و اين وجودات متصل به يكديگر است توهّم مىشود كه يك وجود است چنانچه در برق و نور اين توهّم ميرود موقعى كه در مدرسه بوديم آتش گردان را بسرعت ميگردانيديم يك دائره آتش به نظر ميآمد با اينكه در هر آنى در يك نقطه دائره بود پس بناء على هذا خداوند دائما افاضه حيات و اماته مىكند منحصر بيك حيات و اماته نيست بلكه رشد اشياء هم از همين باب است مثل نطفه كه آن به آن سير تكاملى دارد تا بحدّ رشد برسد اطوار زيادى طى مىكند ، و همچنين حبّه و هسته و تمام در تحت قدرت الهى است ( اگر نازى كند از هم فرو ريزند قالبها ) و همين نحو كه در تكامل است در نكث هم هست ، و بعبارت اخرى يك قوس صعودى دارد و يك قوس نزولى ، يك ذهابى دارد و يك ايابى كه گفتند ( كل شيئى يرجع الى اصله ) تمام ممكنات سير آنها من اللَّه و الى اللَّه است كه مفاد
وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
است و معناى اين كلمه اين نيست كه عرفاء توهّم كردند و مثنوى ميگويد
مردم از حيوانى و انسان شدم * پس چه ترسم كى زمردن كم شدم
بار ديگر هم بميرم از بشر * سر بر آرم از ملائك بال و پر