نبايد بدون الحد قناعت كرد و نبايد از حد تجاوز نمود ( الشيء اذا جاوز عن حده انقلب الى ضده ) چه در باب عبادات مثل نماز ، روزه ، حج ، جهاد و امثال آنها و چه در باب معاملات بيع ، رهن ، اجاره و امثال اينها ، چه در باب ميراث ، ديات قصاص ، اجراء حدود و غير اينها از فروع فقهيه و همچنين در باب اخلاق كه اگر در طرف افراط يا تفريط رفت جزو رذائل مىشود ، و همچنين در باب عقائد كوتاهى يا غلوّ نبايد كرد و اكثر ناس عالم بحدود الهى نيستند چه رسد بباديهنشينان
وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ
كه مكرر در مكرر توضيح شده .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 98 ]
وَ مِنَ الْأَعْرابِ مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً وَ يَتَرَبَّصُ بِكُمُ الدَّوائِرَ عَلَيْهِمْ دائِرَةُ السَّوْءِ وَ اللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ( 98 )
و بعضى از اين اعرابى كه اشدّ كفرا و نفاقا بودند آنچه كه از آنها گرفته ميشد مثل زكات يا ساير اموال براى مصارف بيت المال آن را غرامت و ضرر و خسارت ميدانند و انتظار داشتند كه بر شما مسلمين يك پيشامدهاى سويى بيايد كه آنها ديگر از دست شما خلاص شوند غافل از اينكه بر آنها پيش آمد سوء متوجه شده و خداوند ميشنود كلام آنها را و ميداند اعمال و اخلاق آنها را .
وَ مِنَ الْأَعْرابِ
من تبعيضيه است كه اين بعض از ساير منافقين از اعراب بودند كه بدتر و عداوت آنها زيادتر بود و از ترس جان و مال خود اظهار ايمان كردند و ناچار بودند با مسلمين معاشرت داشته باشند البته بايد بظواهر اسلام عمل كنند مثلا به دادن زكات و خمس و مصارف جهاد و امثال اينها .
مَنْ يَتَّخِذُ ما يُنْفِقُ مَغْرَماً
غرامت جرم و خسارت است كه انسان ناچار است مصرف كند ، اينها كه عقيده باطنى نداشتند و بخل ذاتى آنها با كمال اكراه ميدادند و انتظار دارند كى شود كه بتوانند ندهند .