رَضُوا بِأَنْ يَكُونُوا مَعَ الْخَوالِفِ
راضى شدند كه در سلك معذورين باشند كه مكلف بر جهاد نبودند
وَ طَبَعَ اللَّهُ عَلى قُلُوبِهِمْ
گذشت كه استناد طبع به خدا از باب اينست كه هيچ امرى در خارج تحققپذير نيست تا اراده حق تعلق نگيرد و اين منافى با اختيار نيست كه بنده بسوء اختيار خود تارك اعمال خير و مرتكب شرور شود و قساوت پيدا كند و خود را از قابليت هدايت بيندازد نظير هسته خرما و دانه گندم كه گنديده شود ديگر قابل اينكه يك نخله خرما يا هفتصد دانه گندم شود نيست ، و اين جمله كمال دلالت را دارد بر كفر اين طائفه زيرا مؤمن هر كه باشد و هر چه باشد نور ايمان در قلبش تابش دارد و قلبش طبع نشده
فَهُمْ لا يَعْلَمُونَ
ظاهرا مراد جهل بسيط نيست بلكه جهل بمعنى حمق است كه اصلا درك نميكنند .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 94 ]
يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ قُلْ لا تَعْتَذِرُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكُمْ قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبارِكُمْ وَ سَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَ رَسُولُهُ ثُمَّ تُرَدُّونَ إِلى عالِمِ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ فَيُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 94 )
عذرخواهى ميكنند اين منافقين كه قعود كردند و با شما براى غزوه تبوك خارج نشدند زمانى كه شما از غزوه تبوك برگشتيد بمدينه بسوى آنها باباطيل و عذرهاى دروغى به آنها بفرما عذرخواهى نكنيد هرگز ما بشما ايمان نميآوريم و تصديق اكاذيب شما را نميكنيم زيرا محققا خداوند خبر داده باخبار و كلمات شما بما و زود باشد كه اعمال شما نزد خداوند و رسول او مكشوف و مشاهد گردد پس از آن شما را ردّ ميكنند و برميگرديد بسوى عالم غيب و شهود پس شما را خبر ميدهند به آنچه كه بوديد عمل ميكرديد .
يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ
كسانى كه قعود كردند و خارج نشدند براى غزوه تبوك