كلمه
أَعَدَّ اللَّهُ
اكتفاء ميكنيم كه اين جمله دلالت مىكند بر ردّ كسانى كه گفتند بهشت و جهنم هنوز خلق نشدهاند و در قيامت خلق ميشوند و بر ردّ كسانى كه منكر معاد جسمانى شدند و فقط معاد روحانى گفتند و بر ردّ كسانى كه منكر خلود هستند و بر طبق اين آيه آيات بسيار و اخبار متواتره داريم بلكه از ضروريات دين بشمار ميرود و منكر آنها كافر و مرتد مىشود و در اخبار هم تصريح به اين معنى شده كه فرمودند از ما نيست .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 90 ]
وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ لِيُؤْذَنَ لَهُمْ وَ قَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ سَيُصِيبُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ( 90 )
و آمدند عذرخواهان از اعراب باديهنشينان به اينكه به آنها اذن و اجازه دهى در قعود و ترك جهاد و قعود كردند كسانى كه دروغ گفتند خدا و رسول او را زود باشد اصابه كند كسانى را كه كافر شدند از آنها عذاب دردناك .
اين آيه شريفه را مفسرين مختلف معنى كردند و لكن آنچه به نظر ميرسد و ميتوان از ظاهر آيه استفاده نمود آنكه اعراب بدوى آمدند خدمت حضرت و عذرخواهى كردند كه ما معذور هستيم از خروج و جهاد كه مفاد جمله
وَ جاءَ الْمُعَذِّرُونَ مِنَ الْأَعْرابِ
است و معذّر در اصل معتذر بوده از باب افتعال كه طلب عذر باشد تا در ذال ادغام شد بواسطه قرب مخرج و چون التقاء ساكنين محال است عين را فتحه دادند معذر شد ، و اين اعراب دو دسته بودند يك دسته واقعا معذور بودند چنانچه در آيه بعد بيان ميفرمايد و يك دسته تقلب كردند و خود را به صورت معذور درآوردند كه به اين جهت كافر شدند و هر دو دسته خدمت حضرت اجازه خواستند
لِيُؤْذَنَ لَهُمْ
حضرت آنهايى كه حقيقة معذور بودند اجازه داد و اما غير معذورين بدون اجازه توقف كردند
وَ قَعَدَ الَّذِينَ كَذَبُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ
يعنى دروغ به خدا