مىشود
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى
علق آيه 6 .
بَخِلُوا بِهِ
بخل از صفات خبيثه است حتى در خبر دارد
( البخل شجرة فى النار اغصانها متدلية فمن تمسك بغصن منها يجره الى النار )
و نيز دارد
( شاب سخى مراهق فى الذنوب اقرب الى اللَّه من عابد بخيل )
و البته مراد بخل در واجبات است و در مورد آيه علاوه از عقوبت بخل عقوبت خلف عهد هم دارد مضافا بعقوبات ديگر كه تولّوا تولّى پشت كردن است و مراد به احكام دين بلكه باصل دين كه حتى نفاق و اسلام ظاهرى خود را حفظ نكردند زيرا اگر حفظ ميكردند بظواهر اسلام عمل ميكردند
وَ هُمْ مُعْرِضُونَ
اعراض از دين و خدا و رسول و مسلمين كه از اين دسته خارج شدند و بكفر اولى برگشتند .
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيه 77 ]
فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اللَّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ ( 77 )
پس اين بخل باعث شد كه نفاق آنها در قلوب آنها جاىگير شود تا روزى كه خدا را ملاقات كنند يا به اينكه جزاى بخل را بچشند بسبب اينكه مخالفت كردند خداوند را آنچه را كه وعده كرده بودند و عهد كردند و به آنچه بودند دروغ ميگفتند تحقيق دقيق - صفات نفسانيه در ابتداء امر عوارض نفس مىشود و قابل زوال هستند لكن به ترتيب آثار شدت پيدا مىكند تا بسر حد ملكه ميرسد و زوالش مشكل مىشود تا بمقام فعليت رسيده متحد با نفس مىشود و ديگر زائل نميشود اين منافقين كه معاهده كردند و لو در ابتداء امر منافق بودند ليكن ممكن بود بتدريج در معاشرت با مؤمنين و مشاهده اخلاق حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله بشرف اسلام مشرف شوند لكن در اثر خلف معاهده و بخل در انفاقات واجبه و تولى و اعراض نفاق آنها به حدى رسيد كه متحد با نفس آنها شد و ديگر قابل زوال نبود لذا