بعد از اخذ از كتب معتبره و فوق حدّ تظافر من حيث السند بسيار مشكل است بلى من حيث الدلالة ميتوان گفت از متشابهات اخبار است و بالجمله اسلم اينست كه ردّ علم آن را به خدا و راسخون در علم نمائيم چنانچه ميفرمايد
وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ
آل عمران آيه 5 ، و اگر چيزى در اين مورد بگوئيم بنحو احتمال است و اقرب به نظر نه بنحو جزم و يقين .
و خلاصه آنچه به نظر ميرسد اينست كه خداوند تبارك و تعالى ارواح بندگان را قبل از اجساد آفريد چنانچه مكرر تذكر دادهايم و اين ارواح در عوالمى سير دارند كه يكى در همين عالم تعلق باجساد گرفته و مناط تكليف و ثواب و عقاب در اين عالم است و يكى بعالم مثال كه صور برزخيه و قالب مثالى صورت بدون ماده چنانچه گذشت بيان آن .
و من جمله از اين عوالم عالم ذرّ است كه خداوند تمام ذريّه آدم را تا روز قيامت در صلب حضرت آدم قرار داد آن هم نه بنحو عرضى تا مورد بعض اشكالات شود و خلاف ظاهر آيه باشد بلكه بنحو طولى مثلا جنابعالى در صلب پدر و او در صلب جدّ و هكذا پس بيك معنى همه در صلب آدم و بيك معنى هر يك در صلب پدر بلاواسطه خود و ميتوان همه را ذريه آدم گفت و نسبت مفرد داد چنانچه از قول شيطان ميفرمايد
لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ
و ميتوان هر يك را ذريه ديگرى گفت و نسبت جمع داد چنانچه در اين آيه است و همچنين ميتوان گفت همه در ظهر آدم بودند و ميتوان گفت هر يك در ظهر ديگرى چنانچه در آيه تعبير بظهورهم و ذريتهم فرموده و علل طولية هم همين نحو است ممكن است تمام را نسبت بعلة العلل داد و ممكن است بگويى هر يك معلول علت خود است و به اين بيان بسيارى از اشكالات كه كردهاند حل مىشود .
و مطلب ديگر آنكه خداوند قادر متعال پس از اخراج اين ذريات ارواح