دين و مرتد چه ملى و چه فطرى . تفصيل اينها و بيان اختلاف فقهاء و ادله هر يك در فقه است آنجا تحقيق شده .
فَلا يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرامَ
يعنى نگذاريد شما مؤمنين كه آنها نزديك مسجد الحرام شوند و الّا خود مشركين كه به اين نهى منتهى نميشوند و در حكم مسجد الحرام است جميع مساجد مسلمين غير از مساجد ملعونه در شام و مسجد ضرار ، و در حكم مشركين است جميع نجاسات عينيه بلكه متنجسات اگر موجب تنجيس مسجد شود چون تنجيس مسجد حرام است و تطهيرش واجب ، و در حكم مساجد است حرمهاى مطهره و ضرايح منوره ائمه عليهم السلام كه نبايد كفار داخل شوند و تنجيس آنها حرام و تطهير آن واجب . و همچنين قرآن مجيد و اسامى الهيه و اسامى نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ائمه عليهم السلام و تربت مقدسه بلكه مراعات ادب در جميع مقدسات دين اخبار اهل بيت و حرمهاى امامزادگان و منابر و غير اينها لازم است
بَعْدَ عامِهِمْ هذا
سال نهم هجرت بوده كه سوره برائه نازل شده يك سال قبل از فتح مكه
وَ إِنْ خِفْتُمْ عَيْلَةً
بواسطه منع مشركين كه موجب ترك معاشرت و تجارت و تكسّبات و استفاداتى كه از مشركين ميكرديد مىشود و ميترسيد به فقر و تنگدستى و عسر معيشت مبتلا شويد و اين دردى است كه امروز بجان مسلمين افتاده كه گمان ميكنند كه اگر با خارجيان معاشرت و تجارت نداشته باشند به فقر و بيچارگى گرفتار ميشوند و غافل از اينكه اشياء نفيسه شما را بردند و بازاء او اسباب بازى و توالت آوردند .
فَسَوْفَ يُغْنِيكُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ
از بركات آسمانى و زمينى و غنائم دار الحرب و كثرت مسلمين و غير اينها خداوند شما را غنى و ثروتمند و بىنياز ميفرمايد غايت الامر چون افعال الهى بايد موافق حكمت و مصلحت باشد ميفرمايد
إِنْ شاءَ
زيرا بسا نسبت باشخاصى صلاح آنها در فقر است
إِنَّ الْإِنْسانَ لَيَطْغى أَنْ رَآهُ اسْتَغْنى