قافله است جمع راكب مثل شرب و شارب و صحب و صاحب و مراد قافله ابو سفيان است كه از شام ميآمدند با مال التجاره زيادى و آنها پائينتر از شما نزديك به آب و خلاصه كلام اينكه جهات ضعف در مسلمين بود از قلّت عدد و فقدان اسلحه و دورى از آب و تسلط كفار و مشركين
وَ لَوْ تَواعَدْتُمْ
يعنى اگر بنا بود با مشركين محلى را تعيين كنيد براى محاربه
لَاخْتَلَفْتُمْ
البته همچه محلى را اختيار نميكرديد
فِي الْمِيعادِ
در محل محاربه و ميعادگاه
وَ لكِنْ لِيَقْضِيَ اللَّهُ أَمْراً كانَ مَفْعُولًا
امر الهى نصرت مسلمين بود و چيره شدن بر كفار و اين نحوه قرار داد كه خيال كنند كه از هر جهتى غالب بر مسلمين ميشوند و در ميدان محاربه وارد شوند و خداوند نصرت فرمايد مسلمين را و مدد دهد آنها را بملائكه و كفار را مقتول و اسير و مغلوب مسلمين قرار دهد و البته اراده الهى تخلفپذير نيست و خواهد واقع شد .
لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ إِنَّ اللَّهَ لَسَمِيعٌ عَلِيمٌ
و اين نصرت الهى و غلبه مسلمين دليل واضح و حجة بالغه است بر حقانيت دين اسلام كه هر كس بكفر و شرك باقى ماند و به هلاكت افتاد حجت بر او تمام شود و هر كس هدايت شد از روى دليل و برهان هدايت شود و محققا خداوند شنوا و دانا است .
لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ
ادلّه حقانيت دين اسلام بسيار است بالاخص معجزات صادره از حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و خصوصا قرآن مجيد كه اعظم معجزات است لكن ممكن است بعض جهّال و ضعفاء العقول و عوام بخصوص نساء درك نكنند و راه عذرى بر خود درست كنند كه ما نفهميديم ولى اين فتح و غلبه مسلمين با