از حضرت باقر عليه السّلام است كه ايله بوده و بعضى گفتند مدين و بعضى طبريه
الَّتِي كانَتْ حاضِرَةَ الْبَحْرِ
بندر بوده كنار دريا و در بعض اخبار از حضرت زين العابدين عليه السّلام است كه جمعيت آنها بالغ بر هشتاد هزار و چندى بوده
إِذْ يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ
هفتاد هزار آنها اين معصيت بزرگ را مرتكب شدند به اينكه روز شنبه صيد كردند و علت اين تجاوز و تعدى و مخالفت اين بود
إِذْ تَأْتِيهِمْ حِيتانُهُمْ يَوْمَ سَبْتِهِمْ
ماهيان چون روز شنبه در امان بودند روى آب ميآمدند كنار دريا شرعا يعنى ظاهر و هويدا و از همين باب است شريعت كه دست رس به آب بوده و شرع مطهر كه دين روشن واضح مطابق با عقل سليم و براهين قطعيه و ادله واضحه بود
وَ يَوْمَ لا يَسْبِتُونَ
روز غير شنبه شش روز ديگر از ايّام هفته
لا تَأْتِيهِمْ
ماهيان از ترس صيادان ته دريا ميرفتند و تمكن از صيد آنها نداشتند و آنچه انبياء آنها و صلحاء و اتقياء كه بالغ بر ده هزار بودند آنها را موعظه و نصيحت كردند و تخويف از نزول عذاب نمودند تأثيرى در آنها نكرد و بقيه قوم كه چند هزار بودند ساكت بودند نه مرتكب اين معصيت شدند و نه آنها را موعظه كردند زيرا احتمال تأثير نميدادند و شرط امر بمعروف و نهى از منكر احتمال تأثير است و با يأس واجب نيست .
كَذلِكَ نَبْلُوهُمْ
ابتلاء بمعنى امتحان است چون تمام موجودات تحت اراده و مشيت حق هستند ماهيان مأمور شدند كه روزهاى شنبه ظاهر شوند و غير شنبه مخفى گردند و مكرر گفتهايم كه مفاد آيات شريفه قرآن اينكه تمام مخلوقات و حتى حيوانات و نباتات و جمادات داراى شعور و ادراك هستند و معرفت به خدا و رسول و امام دارند و تحت اطاعت آنها هستند و اين دستور امتحان بنى اسرائيل بود و علت مخفى شدن ماهيان كفر و معاصى آنها بود كه سلب اين نعمت از آنها شد لذا ميفرمايد
بِما كانُوا يَفْسُقُونَ
.