و واجب النفقة حق نفقه و امثال آنها مثل حق قصاص و حق ديه و حق كفارات يا امانت عرضى مثل اينكه عيال و بستگان آن بدست شما سپرده شده يا امانت كلامى كه اسرار از آنها نزد شما سپرده شده فاش نكنيد
وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ
از اين جمله استفاده مىشود كه اگر از روى جهل يعنى جهل بموضوع نه جهل به حكم تصرف نمود فعل حرامى نكرده لكن جنبه حق الناسى آن محفوظ است مثلا مالى را تصور كرده كه ملك خود است يا مأذون از قبل مالك است تصرف نمود بعد كشف شد از غير است يا زنى را خيال كرد حليله خود است بعد كشف شد اجنبيه بوده يا شخصى را توهم كرد مهدور الدم است سپس معلوم شد محقون الدم بوده و امثال اينها پس حرمت دائر مدار علم بموضوع است و در مورد شك بايد احتياط كرد كه گفتند شك در موضوع حرام مجراى برائت است مگر در اموال و اعراض و نفوس كه واجب است احتياط كرد
[ سوره الأنفال ( 8 ) : آيه 28 ]
وَ اعْلَمُوا أَنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ ( 28 )
و بدانيد اى مؤمنين منحصرا اموال شما و اولاد شما امتحان شما است و محققا خداوند نزد او اجر و مزد بسيار با عظمت است .
امتحانات الهى بسيار است و اين انحصار كه از كلمه انّما استفاده مىشود نه انحصار امتحانات باموال و اولاد باشد بلكه انحصار اموال و اولاد است براى امتحان باصطلاح هر گردو گرد است نه هر گردى گردو است رياست و جاه و منصب و كليه نعم الهى و بليات و طول عمر و صحت بدن و اعضاء و جوارح و مرض و فقر و غير اينها تماما امتحان است و البته خداوند هر بنده را به نحوى كه ميداند امتحان ميفرمايد بايد از خدا خواست كه اين امتحانات موجب اضلال بنده نشود كه تعبير بمضلات الفتن ميكنند
أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ