بعضى توهم كردند از مفسرين كه اين آيه اشاره بدوره قبل از اسلام بوده راجع بانصار در مدينه و بعضى گفتند راجع بمهاجرين قبل از تشرف باسلام لكن اين هر دو احتمال خلاف ظاهر بلكه نص آيه شريفه است زيرا قبل از اسلام نه مهاجرين و نه انصار قليل و مستضعف بودند و نه خوف از كفار داشتند زيرا با آنها در مسلك موافق بودند تمام كافر و مشرك بودند بلى اختلاف قبائلى و جنگ و جدال بين آنها بود اين آيه اشاره باوائل اسلام است و اواخر آن و راجع بجميع مؤمنين از مهاجرين و انصار .
اما مهاجرين قبل از هجرت حضرت رسالت در مكه معظمه در شكنجه مشركين بودند كه بعضى هجرت بحبشه و بعضى بيمن و طائف و بعضى در شعب ابى طالب و دائما مورد اذيت مشركين بودند . و اما انصار پس از هجرت رسول اللَّه اوائل هجرت به فقر و فاقه و قحطى گرفتار يهود عنود بودند لذا ميفرمايد
وَ اذْكُرُوا إِذْ أَنْتُمْ قَلِيلٌ
كه عدّه مؤمنين چه مهاجرين و چه انصار بسيار كم بودند
مُسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ
كفار و مشركين بر آنها مسلط بودند مثل بنى اسرائيل در ايادى فرعونيان و تمام به فقر و تنگدستى گرفتار . اما مهاجرين كه اصلا پس از هجرت منزل و خانه نداشتند بعضى به خانه انصار و بعضى اصحاب صفه در مسجد ، و اما انصار بقحطى و نيستى كه حتى به چند دانه خرما و چند لقمه نان جو بسر ميبردند و هر زمان خبر به آنها ميرسيد كه كفار و مشركين در مقام حمله بمدينه و نابود كردن مسلمين هستند كه
تَخافُونَ أَنْ يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ
و كفار مدينه از يهود و ساير طبقات اينها هم انتظار داشتند كه پس از حمله مشركين با آنها همدست شوند و اساس اسلام را منهدم كنند
فَآواكُمْ
در اواخر بعثت تمام ثروتمند شدند و منازلى تحصيل كردند و از غنائم دار الحرب استفاده زيادى كردند حتى آنكه اهل ذمه حاضر بجزيه دادن شدند و همان مشركينى كه از آنها خوف داشتند بغلامى و كنيزى