مقام چهارم -
وَ لا رَطْبٍ وَ لا يابِسٍ إِلَّا فِي كِتابٍ مُبِينٍ
رطب و يابس دو موضوع مقابل هم هستند و كنايه از هر متقابلين است موت حيات ، صحت مرض صلاح و فساد ، غنى و فقر ، عزّت و ذلّت ، جوهر و عرض ، نور و ظلمت ، ايمان و كفر ، ثواب و عقاب ، جنّة و نار ، مجرد و مادّى ، ايجاد و اعدام ، طاعت و عصيان ، نيك و بد و غير اينها تماما در كتاب مبين ثبت است و مراد از كتاب مبين لوح محفوظ است و بعضى به قرآن مجيد تفسير كردهاند و بعضى به امام مبين مستفاد از اخبار و بنا بر اين تفسير منطبق مىشود اين جمله با قوله تعالى
وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ
يس آيه 11 ، و بالجمله قبل از خلقت عالم تقديرات امور تا انقراض عالم شده ( و للَّه فيها المشيئة ) كه عبارت از لوح محو و اثبات است
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
رعد آيه 39 ، و مسئله بداء كه از ضروريات مذهب شيعه است و از منكرات نزد عامه است از همين باب است و تفصيل آن و بيان اخبارش گذشت و در مجلد اول كلم الطيّب در باب صفات متعرض شدهايم
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيه 60 ]
وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ لِيُقْضى أَجَلٌ مُسَمًّى ثُمَّ إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ ثُمَّ يُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( 60 )
و او است قادر متعالى كه شما را ميگيرد بشب ( اشاره بنوم است كه گفتند
« النوم اخو الموت » )
و ميداند آنچه را مرتكب ميشويد در روز از اعمال بد پس از قبض بنوم مبعوث مىكند شما را بيقظه در نهار تا زمانى كه مدّت عمر منقضى گردد و اجلى كه براى شما معين شده در رسد پس بسوى او است بازگشت شما پس آگاه مىكند شما را به آنچه بوديد عمل ميكرديد از بد .
وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ
توفّى اخذ بالقوّه است و از اين باب است توفّى دين و به همين معنى است قوله تعالى در خطاب بعيسى عليه السّلام
إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَ رافِعُكَ