و خوارى ميگرفتند شما را به عذاب بسيار زشت و خفة و ذلة پسران شما را ميكشتند و زنهاى شما را بكنيزى و تحمل اعمال شاقه ميبردند و نگاه ميداشتند و اين بلاء بزرگ از جانب پروردگار بود كه آنها را مسلط فرموده بود بر شما و همچه بلائى را از شما بر طرف فرمود و شما را نجات بخشيد .
وَ إِذْ أَنْجَيْناكُمْ
كلمه اذ متعلق بمحذوف است مثل اذكروا يعنى ياد كنيد از آن زمان و اين خطاب ظاهرا متوجه بيهود عصر پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه ياد كنيد از زمان قبل از بعثت حضرت موسى كه شما در چه ذلت و خفت بوديد در چنگال فرعونيان و خداوند بفرستادن موسى و هارون شما را يعنى اسلاف و آباء شما را از اين حقارت و ذلت نجات بخشيد و صدها نعمتهاى ديگر كه شرحش در سوره مائده گذشت در ذيل آيه 23
وَ إِذْ قالَ مُوسى لِقَوْمِهِ يا قَوْمِ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ جَعَلَ فِيكُمْ أَنْبِياءَ وَ جَعَلَكُمْ مُلُوكاً وَ آتاكُمْ ما لَمْ يُؤْتِ أَحَداً مِنَ الْعالَمِينَ
مراجعه فرمائيد .
مِنْ آلِ فِرْعَوْنَ
كه قبطيان باشند مخصوصا نزديكان فرعون كه تعبير بآل فرموده كه آنها با شما چه ميكردند
يَسُومُونَكُمْ سُوءَ الْعَذابِ
يعنى از روى كره و اجبار عذاب بد و زشت بشما ميكردند و در چنگال آنها گرفتار بوديد .
يُقَتِّلُونَ أَبْناءَكُمْ
يكى از عذابهاى سخت آنها اين بود كه به مجرد تولد اولاد اگر پسر بود سر ميبريدند بلكه مفتشهاى آنها اگر زنى از بنى اسرائيل حمل داشت شكم پاره ميكردند اگر طفل پسر بود ميكشتند بلكه ميانه زنها و شوهرها جدايى ميانداختند كه اصلا حمل پيدا نكنند و موسى به دنيا نيايد
وَ يَسْتَحْيُونَ نِساءَكُمْ
كه بكنيزى و كلفتى براى جمع مزابل و جاروب خاكروبه و امثال آنها وادار ميكردند .
وَ فِي ذلِكُمْ
و در اين عذابها براى شما بلاء بلاء و مصيبت بود كه بواسطه