( جمله سوم )
إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ
اين استثناء از جمله
وَ لا تَعْضُلُوهُنَّ
است كه جايز است عضلت از آنها در صورتى كه آنها اتيان بفاحشه كنند براى جلوگيرى از فحشاء و نهى از منكر نه براى اخذ مهر كلام ام بعضا ، و ظاهر لفظ فاحشة همان زنا است ولى بعضى بنشوز تفسير كردهاند كه زن اگر ناشزه شد حق نفقه و كسوه و مواقعه و مراجعه او ساقط مىشود و ميتواند زوج عضلت نمايد ، و بعضى بمطلق فعل حرام تفسير كردند لكن بقرينه كلمه ( مبينة ) و آيه قبل بعيد نيست كه مراد همان زنا باشد .
( جمله چهارم )
امر بحسن معاشرت با زنها است و لو قلبا از آنها رنجش پيدا كنند ، و مراد از معروف اينست كه در حقوق آنها كوتاهى نكنند از نفقه و كسوه و سكنى و ساير حقوق آنها و چه بسيار از شوهرها هستند كه بواسطه يك امر جزئى بخصوص امورى كه حق ندارند مثل اينكه چرا غذا طبخ نكرده يا جاروب نكردهاى يا نحو اينها بهانه ميگيرند و اعتضال ميجويند و در حق آنها كوتاهى ميكنند بلكه به آنها اذيت ميكنند و اين مفاد
وَ عاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ
است .
( جمله پنجم )
موعظه است كه انسان بسا كراهت پيدا ميكنند ولى در باطن براى آنها نفع دارد ، و بسا علاقه پيدا مىكند و در باطن براى آنها شر است چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد در موضوع جهاد
وَ عَسى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ عَسى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئاً وَ هُوَ شَرٌّ لَكُمْ
بقره آيه 216 ، و البته زن براى مرد بسيار فائده دارد از كمك در امور زندگانى و انيس در تنهايى و آوردن اولاد و توسعه رزق و جلوگيرى از بسيارى از مفاسد و التذاذ بدفع شهوت و غير اينها و اين مفاد جمله
فَإِنْ