برادرى داشت كه با هم به دنيا آمده بودند و با هم از دنيا رفتند پس از پنجاه سال بعد از احياء آن او صد سال داشت و برادر دويست سال . فَانْظُرْ إِلى طَعامِكَ وَ شَرابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ و در مجمع نقل كرده كه طعام او تين و عنب بود و شراب او عصير ، و در بعض اخبار قتر بود طعامش كه ظاهرا گوشت مطبوخ بوده و عصير شرابش بود و هر چه بوده بفساد نزديك بوده . لَمْ يَتَسَنَّهْ بمعنى عدم تغيّر كه سنوات زياد كه صد سال بوده در طعام و شراب تو تأثير نكرده و با كمال طراوت باقى مانده ، و تعبير بمفرد با اينكه طعام و شراب دو چيز است باعتبار مجموع است كه ذخيره كرده بود . وَ انْظُرْ إِلى حِمارِكَ كه مركب سوارى او بود ، ممكن است كه حمار او هم زنده به همان حالت محفوظ مانده باشد و ممكن است او هم خاك شده باشد و زنده شده باشد و او مشاهده كرده ، وَ لِنَجْعَلَكَ آيَةً لِلنَّاسِ كه حضرتش بزرگترين دليل بوده بر اثبات معاد كه پس از مردن زنده شده باشد و معجزه او بود كه دليل بر صدق نبوّتش بود بلكه دليل قوى بر مسئله رجعتست و همين منشأ شد كه ضعفاء يهود در او غلوّ كردند وَ قالَتِ الْيَهُودُ عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّهِ و مثل نصارى كه در عيسى غلوّ كردند وَ قالَتِ النَّصارى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ توبه آيه 30 ، و مثل غلوّ در حقّ على و ائمه طاهرين عليهم السلام بواسطه معجزات باهرات كه از آنها صادر ميشد . وَ انْظُرْ إِلَى الْعِظامِ بعضى گفتند عظام خودش بود كه اولا خدا چشم او را آفريد و نگاه ميكرد بعظام خود و بعضى گفتند عظام حمارش بود ، لكن ظاهر آيه عظام اهل قريه است چون اين خطاب بعد از احياء او و بعد از نظر بطعام و شراب خود كه تغيير نكرده و نظر بحمارش و اينكه وجودش آيت و دليل است بر ناس فرمود نظر بعظام كن و اصلا همين موضوع را طالب بود كه چه نحوه خداوند اينها را
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى)ج ٣ — صفحة 30
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٣٠