منظّم و مرتب كه هر كره بجاى خود در سكون و حركت به نحوى است كه خردلى تخلّف پذير نيست .
و قدرت كامله او از براى كره زمين دو نوع حركت قرار داده يكى وضعى كه دور خود ميچرخد ، در هر بيست و چهار ساعت يك دور مىزند كه شب و روز تشكيل ميدهد چون در اين دور هميشه نصف كره مقابل خورشيد است ، سكنه هر قطعه در موقعى كه قسمت آنها مقابل خورشيد واقع مىشود روز آنها و در موقعى كه قسمت آن طرف مقابل مىشود شب آنها ، و چنان منظّم حركت مىكند كه هيچ بطئ و سرعتى در ان نيست بيك ميزان منظم .
و ديگر حركت انتقالى كه دور كره شمس چرخ مىخورد در دائره منطقة البروج و اين دائره با دائره معدل در دو نقطه اول حمل و ميزان تقاطع دارند ، و منتهى بعد اين دائره با معدل بيست و چهار درجه است كه اول سرطان و اول جدى باشد كه اول تير و اول دى است و اين دور را يك سال تشكيل ميدهد ، و بلندى و كوتاهى شب و روز و تشكيل فصول چهارگانه در اثر اين حركت است .
و كره ماه كه نزديكترين كرات است بكره زمين و از خود هيچ نورى ندارد هميشه نصف آن مقابل شمس است و از او كسب نور مىكند و هر مقدار از اين نصف كه بر كره زمين ظاهر مىشود نورش مشاهده ميگردد و قريب يك ماه يك دور در منازل 28 گانه سير دارد ، و تشكيل شهور عربى از محرّم تا ذى الحجّة در اثر اين است و تمام اين حركات بطورى منظّم است كه از اول خلقت آنها تا قيامت ذرّهاى تفاوت در آنها ديده نشده ، از اين جهت و جهات ديگر كه هر جزئى از مخلوقات در اين كرات مشتمل بر حكم و مصالحيست ميفرمايد
إِنَّ فِي خَلْقِ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ لَآياتٍ لِأُولِي الْأَلْبابِ