قُلْ فَادْرَؤُا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ
درأ بمعنى دفع است مقابل رفع ، زيرا رفع برداشتن امر ثابت است و دفع جلوگيرى از ثبوت يعنى نگذاريد مرگ شما را دريابد
إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
و چون نميتوانيد جلوگيرى كنيد پس در اين دعوى كاذب هستيد .
[ سوره آلعمران ( 3 ) : آيه 169 ]
وَ لا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْواتاً بَلْ أَحْياءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ ( 169 )
و گمان نكنى كسانى را كه كشته شدند در راه خدا مردگانند بلكه زندههايى هستند كه در پيشگاه الهى روزى ميخورند .
لا تَحْسَبَنَّ
خطاب بپيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است و مقصود اينست كه نبايد همچه گمانى كرد
الَّذِينَ قُتِلُوا
و لو در مورد شهداء ، يا شهداء بدر يا احد يا شهداء بئر معونه است ، و لكن كلام عام است جميع شهداء را شامل بلكه هر كه در راه خدا كشته شود و لو احكام شهيد بر او جارى نگردد مثل ائمه هدى و بسيارى از اصحاب آنها و بسيارى از علماء اعلام و مؤمنينى كه براى دين كشته شدند زيرا در آيه لفظ شهيد ندارند بلكه مقتول
فِي سَبِيلِ اللَّهِ
است ، بلكه بتنقيح مناط قطعى شامل كسانى كه در راه خدمت بدين از دنيا بروند و لو اسم قتل بر آنها صادق نيايد ، بلكه بقاعده اينكه اثبات شيء نفى ما عدا را نميكند ميتوانيم بگوئيم تمام مؤمنين بمقتضاى اخبار متواتره اجمالى بلكه مفاد برخى از آيات همين حكم را دارند چنانچه بيايد امواتا اختلاف شد كه نسبت موت و حيات چه نسبت است آيا ايجاب و سلب است يا عدم و ملكه است يا تضاد .
تحقيق كلام چنانچه در مجلد سوم كلم الطيب گفتهايم كه موت نسبت بحيوة