قبيح است زيرا اولا منافى با اخلاص و قربت است و ثانيا بنده مستقل در انعام نيست تفضّل و توفيقى است خدا به او عنايت فرموده و ثالثا از خود او نيست از خداوند است و رابعا موجب تحقير و كوچكى و شرمندگى طرف مىشود ، لكن از جانب خدا بجا و بموقع است بايد بنده قدردان نعمت خدا باشد و در پيشگاه احديت حقير و ناچيز باشد و شدّت احتياج بنعم او دارد و خداوند مستقلّ در انعام است و از خود او است و بالجمله منّت نظير تكبّر است كه از بنده بسيار قبيح است و خاص پروردگار است ، و اينكه در بعض السنه است كه خداوند براى نعم خود منّت بر بندگان نميگذارد غلط است يكى از صفات ربوبى ( هو المنّان بالعطية ) است و آيات شريفه دال بر آن است
قُلْ لا تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلامَكُمْ بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
حجرات آيه 17
قالَ أَنَا يُوسُفُ وَ هذا أَخِي قَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا
يوسف آيه 90
لَوْ لا أَنْ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْنا لَخَسَفَ بِنا
قصص آيه 82 ، الى غير ذلك من الآيات .
على المؤمنين وجه اختصاص بمؤمنين با اينكه حضرت مبعوث بر كافّه جنّ و انس است براى اينست كه مؤمنين از بعثت او بهره بردارى كردند و هدايت شدند ، و اما كفار و مشركين حجت بر آنها تمام تر شد و عذاب شديدتر و ضلالت آنها زيادتر گرديد پس بر آنها نقمت است چنانچه در زيارت امير المؤمنين عليه السّلام است
( السلام على حجّة اللَّه البالغة و نعمته السابغة و نقمته الدامغة ) .
إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ
بعث قريب المعنى است با ارسال و به فارسى بر انگيختن ، و حقيقت بعث از حال ضعف و سستى و خمود به حال قوّت و علوّ است مثلا از حال نوم بيقظه مثل
مَنْ بَعَثَنا مِنْ مَرْقَدِنا
يس آيه 52 ، يا از حال موت بحيوة
ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ
مؤمنين آيه 16 ، يا از حال نزول بمقام