و اجل معلّق كه مربوط به شرطى است مثلا اگر صله رحم كرد طول عمر پيدا مىكند ، اگر قطع رحم كرد كوتاه مىشود و امثال اينها ، و شاهد بر اين مطلب آيه شريفه
يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ
رعد آيه 49 .
بنا بر اين جاى اين توهّم هست كه گفته شود اگر فلانى مسافرت نكرده بود نمىمرد يا در جنگ نرفته بود كشته نميشد ، لكن اين توهّم فاسد است و اين امور تغيير قضاء و قدر الهى را نميدهد حتى در احل معلّقى قضاء بر اين جارى شده كه اين مسافرت كند و در سفر بميرد و آن در ميدان جنگ برود و كشته شود يكى صله رحم كند و طول عمر داشته باشد يا قطع رحم كند و عمرش كوتاه باشد و به تمام جزئيات و چه مىشود و چه بايد بشود عالم خبير بصير است خداوند و هيچگونه تخصيصى به
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ
نخورده .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا
شما كه ايمان داريد كه هر چه در عالم واقع مىشود در تحت قدرت و اراده حق است و منوط بمشيت لا راد لقضائه و لا معقب لحكمه
اگر تيغ عالم بجنبد ز جا * نبرّد رگى تا نخواهد خدا
لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا
كه گمان ميكنند كه كارها در تحت اختيار خود آنها است اگر بخواهند مىشود و اگر نه ، نه .
وَ قالُوا لِإِخْوانِهِمْ
همكيشان خود از كفار
إِذا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ
مسافرت براى تجارت يا مقاصد ديگر در روى زمين اعمّ از مسافرت برّى يا بحرى .
أَوْ كانُوا غُزًّى
جمع غازى است مثل طلب جمع طالب يعنى جنگ و مقاتله و در مسافرت مردند يا در جنگ كشته شدند .
لَوْ كانُوا عِنْدَنا
كه اگر مسافرت نكرده بودند يا در جنگ نرفته بودند
ما ماتُوا
در مسافرت
وَ ما قُتِلُوا
در جنگ و محاربه ، و اين عقيده فاسده يك نوع عذابى است كه خداوند متوجه آنها كرده .