يا كشته شود برميگرديد عقب عقب يعنى قهقرى كه بدترين اقسام راه رفتن است كنايه از اينكه مرتد ميشويد و بدين جاهلية و شرك ميرويد كه بدترين اقسام كفر ارتداد است و كسى كه برگردد بطور قهقرى بكفر اولى پس بداند كه به خداوند ضرر وارد نكرده و كسانى كه ثبات قدم در دين داشته باشند و شكرگزار اين موهبت كبرى باشند خداوند جزاى وافر به آنها عنايت ميفرمايد .
مفسرين گفتند اين آيه شريفه راجع بغزوه احد است كه موقعى كه توهم كردند پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم كشته شده يك دسته گفتند بفرستيم از ابى سفيان امان بگيريم يك دسته گفتند برگرديم به همان بت پرستى سابق .
يك دسته گفتند ما به همان عقيده اسلامى باقى هستيم و جهاد ميكنيم تا ما هم كشته شويم و بشهادت نائل گرديم .
آن دو دسته اول ، انقلاب على عقبيه هستند . و دسته سوم شاكرين .
لكن مستفاد از بسيار اخبارى كه از كافى و امالى شيخ و ابن شهر آشوب و عياشى و غير اينها از حضرت امير المؤمنين و حضرت باقر و حضرت صادق عليهم السلام در برهان نقل نموده در تفسير اين آيه كه قريب بده حديث است اينست كه اين آيه مربوط بغزوه احد نبوده و راجع باخبار از اينكه اين امت بعد از رحلت حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم مرتدّ ميشوند در مورد وصىّ آن حضرت مگر قليلى كه شرح آن بيايد در ضمن تفسير آيه .
و مراد از ارتداد در اين اخبار اين نيست كه كافر و مشرك شوند تا اينكه اشكال شود كه اينها مرتد نشدند بلكه مراد بتصريح اخبار مجرد اضطراب خاطر در امر وصىّ است چنانچه در اخبار بعد از آنى كه ميفرمايد
( انّ رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم لما قبض صار الناس كلهم اهل جاهلية الا اربعة علىّ و المقداد و سلمان و ابو ذر ) .
راوى عرض كرد ( فعمار ) حضرت فرمود
( ان كنت تريد الذين لم يدخلهم شيئى
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 375
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٣٧٥