و جمادات از جواهر و اعراض و بالجمله جميع ممكنات تماما مملوك او هستند .
مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ عِنْدَهُ إِلَّا بِإِذْنِهِ
من استفهام انكاريست در مقام نفى يعنى احدى نيست كه بتواند نزد خدا شفاعت كند مگر باذن او و اين جمله ردّ جميع طبقات كفّار است كه مشركين بتهاى خود را شفيع ميدانند . يهود موسى را ، نصارى عيسى را ، عبده شمس و كواكب و آتش و ملائكه و جنّ و ساير معبودات باطله خود را اميد شفاعت دارند ، بلكه شفاعت مختص بكسانيست كه دين آنها مرضى الهى باشد
لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى
و آن اهل ايمان هستند
الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً
سوره مائده آيه 3 .
و بالجمله شفاعت هر كه هر كه نيست اوّلا شفيع بايد اجازه داشته باشد يكى را اجازه ميدهند يك نفر را شفاعت كند تا مليون مليون .
و ثانيا اشخاصى كه شفاعت ميشوند بايد قابليت شفاعت داشته باشند كه اهل ايمان باشند .
و ثالثا بايد يك تماس و ارتباطى با شفيع داشته باشند .
و رابعا بايد عملى از آنها صادر شده باشد كه مثوبت آن اينست كه مورد شفاعت شوند .
يَعْلَمُ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ
علم خداوند غير متناهيست و حدى براى طرفين آن نيست از كثرت ، ازليست اول ندارد ، ابدى است آخر ندارد .
ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ
اشاره بماقبل است الى غير النهايه
وَ ما خَلْفَهُمْ
اشاره بما بعد است الى غير النهاية ، و اين جمله تهديد است كه باعمال گذشته و آينده شما آگاهست .
و علم اشرف صفات و عين ذات است و گذشت كه بسيارى از صفات از مصاديق