3 - اگر ميان ذوى القربى اختلاف باشد بطورى كه احسان بيكى موجب ايذاء ديگرى بشود در اينجا بايد مراعات باب تزاحم بشود به اين معنى كه طرف اهم را در نظر بگيرد و در فرض تساوى و عدم امكان جمع مخير است .
« جمله چهارم » و اليتامى : يتيم بر حسب لغت طفل نابالغى را گويند كه پدر نداشته باشد ولى اگر مادر نداشته باشد بحسب لغت او را يتيم نگويند ولى از باب تنقيح مناط و وحدت ملاك در حكم احسان مشترك است و آيات و اخبار در باره احسان بايتام و اصلاح امور آنها و حرمت و عقوبت اكل مال آنها بسيار است در قرآن كريم ميفرمايد :
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْيَتامى قُلْ إِصْلاحٌ لَهُمْ خَيْرٌ
« 1 » و نيز ميفرمايد
وَ آتُوا الْيَتامى أَمْوالَهُمْ وَ لا تَتَبَدَّلُوا الْخَبِيثَ بِالطَّيِّبِ وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ إِنَّهُ كانَ حُوباً كَبِيراً
« 2 » و نيز ميفرمايد
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوالَ الْيَتامى ظُلْماً إِنَّما يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعِيراً
« 3 » و نيز ميفرمايد
فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلا تَقْهَرْ
« 4 » و غير اينها از آيات ديگر .
و از رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت شده كه فرمود «
من كفل يتيما و كفل نفقته كنت انا و هو فى الجنة كهاتين
» و انگشت سبّابه و وسطى را جمع فرمود « 5 » و در روايات روايت شده كه فرمود «
من مسح يده على رأس يتيم ترحما له اعطاه اللَّه بكل شعر نورا يوم القيمة و كتب اللَّه بكل شعر مرّت يده عليها حسنة و من اقعد اليتيم على خوانه و يمسح رأسه يلين قلبه و انّ اليتيم اذا بكى اهتز له العرش » « 6 »
و از ابى بصير روايت شده كه گفت خدمت ابى جعفر عليه السّلام عرض كردم «
اصلحك اللَّه ما ايسر ما يدخل به العبد النار قال من اكل من مال اليتيم درهما
هامش
( 1 ) - سوره البقره آيه 219
( 2 ) - سوره نساء آيه 3
( 3 ) - سوره نساء آيه 11
( 4 ) - سوره الضحى آيه 8
( 5 ) - سفينه ص 731
( 6 ) - سفينه ص 731