كنيد چنانچه در آيه ديگر ميفرمايد
وَ ما كانَ لِمُؤْمِنٍ وَ لا مُؤْمِنَةٍ إِذا قَضَى اللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَمْراً أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ
« 1 »
وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ
و خداوند واسع است يعنى محيط بجميع عوالم و همه اشياء است و علم و قدرت و رحمتش بر همه چيز احاطه دارد چنانچه ميفرمايد .
وَسِعَ رَبِّي كُلَّ شَيْءٍ عِلْماً
« 2 » و نيز ميفرمايد
وَسِعْتَ كُلَّ شَيْءٍ رَحْمَةً وَ عِلْماً
« 3 » مغفرت و آمرزش او وسيع است و همه گناهان را شامل مىشود چنانچه ميفرمايد
إِنَّ رَبَّكَ واسِعُ الْمَغْفِرَةِ
« 4 » و بالجمله واسع بر چيزى گفته مىشود كه حد و انتهاء نداشته باشد و صفات خداوند همه غير محدود و غير متناهى است .
و عليم است يعنى به حكم و مصالح امور دانا است و شايستگى و لياقت هر كس را مىداند .
و از اين آيه چند نكته استفاده مىشود :
1 - چنانچه انتخاب پيغمبر با خداست تعيين پادشاه و مدبّر امور كشورى و لشكرى هم بايد بانتخاب او باشد و مردم نميتوانند اجتماع نموده و برأى خود كسى را انتخاب نمايند و اين اساس مذهب اهل تسنن را باطل مىكند كه خلافت را بانتخاب مردم و اجماع امّت ميدانند و همچنين سلطنت بنى اميه و بنى عباسى و ساير سلاطين جور را كه بقهر و غلبه و زور و حيل و تزوير بر مردم مسلط شدند باطل ميسازد و ادله ايكه بر وجوب اطاعت اولى الامر است شامل اينها نيست بلكه اطاعت آنها اعانت بظلم و ركون به ظالم است .
2 - در موضوع سلطنت و رياست عامه مال و جاه و عنوان مدخليت ندارد بلكه شرط اساسى آن دو چيز است يكى اعلميت كه از همه افراد رعيت علم او بيشتر و
هامش
( 1 ) - سوره احزاب آيه 36
( 2 ) - سوره انعام آيه 80
( 3 ) - سوره مؤمن آيه 7
( 4 ) - سوره النجم آيه 33