قتال بر شما واجب شود اميد نميرود كه قتال كنيد ؟ گفتند چگونه مىشود كه ما در راه خدا قتال نكنيم و حال آنكه از خانهها و اولادمان بيرون شدهايم ، پس چون قتال بر آنها فرض شد جز كمى از آنان رو گردانيده و اعراض نمودند و خدا بستمكاران داناست ) كلمات مفسرين در شرح اين آيات چون مستند بمدرك معتبرى نيست از ذكر آن خوددارى مىشود ولى بالغ بر هيجده حديث در تفسير مجمع البيان و برهان از كافى و تفسير على بن ابراهيم و صدوق و تفسير عياشى و احتجاج طبرسى نقل كردهاند كه چون ذكر آنها موجب تطويل مىشود ، ما در ذيل تفسير جملات آيات آنچه مستفاد از اين اخبار است به آن اشاره ميكنيم .
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ
چنانچه گذشت الم تر بمعنى الم تعلم است و ملاء بمعنى جماعت اشراف و بزرگان قوم است و بنى اسرائيل دوازده سبط از دوازده اولاد يعقوبند .
مِنْ بَعْدِ مُوسى
اين گروه از بنى اسرائيل بعد از موسى بودند زيرا بعد از وفات موسى بنى اسرائيل شرارت ورزيدند و از اطاعت اوامر الهى سر پيچيدند و خداوند جالوت كه از قبطيان بود بر آنها مسلط فرمود و وى آنها را از ديارشان بيرون نمود و زنهاى آنها را بكنيزى و بچههاى آنها را بغلامى گرفتند و شرح شرارتهاى يهود و سرپيچى آنها را از دستور خدا در كلم الطيب در ذيل قطع تواتر تورات متذكر شدهايم « 1 »
إِذْ قالُوا لِنَبِيٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً نُقاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
طبق اخبار وارده آن پيغمبر ارمياء بوده كه بنى اسرائيل در اثر فشارى كه از طرف بيگانگان متوجه آنان شده بود از او خواستند كه از خدا بخواهد پادشاه مقتدرى براى
هامش
( 1 ) - مجلد اول ص 262 - 274