اينها بر ايشان مثمر ثمر و منتج نتيجه و موجب سعادت نيست و همانا ملاك سعادت ايمان به خدا و روز جزاء و اتيان باعمال صالحه است و پيداست كه ايمان برسول خدا و به آنچه آورده لازمه حقيقت ايمان به خدا و روز جزاست .
وَ الَّذِينَ هادُوا
مراد طايفه يهودند و گفتند از اين جهت به اين اسم ناميده شدهاند كه منسوب به اكبر اولاد يعقوب يهودا ميباشند و هادوا يعنى انتحلوا اليهودية « يهوديت را كيش خود قرار دادهاند »
وَ النَّصارى
مراد مسيحيانند و در وجه تسميه آنها بنصارى جهاتى ذكر شده و از عيون از حضرت رضا عليه السّلام روايت شده كه فرموده : «
لانّهم كانوا من قرية اسمها ناصرة من بلاد الشام نزلتها مريم و عيسى بعد رجوعهما من مصر » .
وَ الصَّابِئِينَ
بعضى گفتند مراد از صابئين جماعتى از يهودند كه كيشى ممزوج از يهوديت و مجوسيت داشتهاند « و صبا يصبو » ( بدون همزه و با همزه ) بمعنى « خرج من دين الى دين » مىباشد ، و در تفسير قمى است كه گفت :
« قال عليه السّلام الصابئون قوم لا مجوس و لا يهود و لا نصارى و لا مسلمون و هم يعبدون النجوم و الكواكب
» و بعضى گفتند اينان خود را منتسب بدين حضرت نوح ميدانند و همه انبياء بعد از او را منكرند ،
مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ
مراد حقيقت ايمان به خدا و روز جزا است و تفصيل اين قسمت در ذيل آيه شريفه :
وَ الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ
بيان شد « 1 » .
هامش
( 1 ) - مجلد اول صفحه 241