مادر است لكن مشهور و معروف بين علماء است كه ارضاع طفل بر مادر واجب نيست بلكه خلافى در اين مسئله نميباشد ، و اين جمله اگر چه بلسان خبر مىباشد ولى در مقام امر است و دلالت بر وجوب آن آكد از امر است ، لكن بواسطه قرائن داخلى و خارجى از ظاهر آن صرف نظر شده و بر استحباب حمل شده است .
امّا قرائن داخلى جملاتى است كه بعد از اين جمله ذكر شده مانند جمله :
لِمَنْ أَرادَ أَنْ يُتِمَّ الرَّضاعَةَ
و جمله
عَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَ كِسْوَتُهُنَّ
و جمله
لا تُضَارَّ والِدَةٌ بِوَلَدِها
و جمله
وَ عَلَى الْوارِثِ مِثْلُ ذلِكَ
و جمله
وَ إِنْ أَرَدْتُمْ أَنْ تَسْتَرْضِعُوا
كه بيان هر يك بيايد .
و قرائن خارجى اخبارى است كه در اين مورد رسيد مانند خبرى كه سليمان بن داود از حضرت صادق عليه السّلام از رضاع ميپرسد حضرت ميفرمايد «
لا تجبر المرأة على ارضاع الولد » « 1 » .
و بعضى تفصيل دادهاند كه اگر خود ولد مالى دارد ، از آن مال مرضعه براى او بگيرند و گرنه بر پدر از باب وجوب نفقه ارضاع او واجب است و اگر پدر معسر و تنگدست باشد بر مادر ارضاع واجب است مگر اينكه مرضعهء پيدا شود كه رايگان طفل را شير دهد چنانچه نفقه طفل در صورت مفروض بر مادر واجب است .
لكن اين تفصيل تمام نيست زيرا اولا وجوب انفاق از حيث واجب النفقه بودن و مسئله ارضاع از حيث مادر بودن دو امر است ، و ثانيا ممكن است در اين صورت مادر اجرت دهد و مرضعه بگيرد .
و بعضى تفصيل ديگر داده كه لبا يعنى شير اول ولادت بر مادر واجب است چون حفظ ولد منوط به آنست و شير دادن بعد از لبا بر او واجب نيست .
هامش
( 1 ) - مجلد سيم وسائل كتاب نكاح باب 68