كتاب از روى بشارات و آثارى كه از انبياء سلف درباره پيغمبر اسلام ميدانستند بوى ايمان آورند و امّا جنگهايى كه پيغمبر اسلام با كفار قريش نمود اغلب بلكه همه آنها جنبه دفاع داشته و فتح مكه نيز بدون جنگ و خونريزى واقع شد . و اكثر قبائل عرب كه اسلام اختيار نمودند از روى مشاهده معجزات و اخلاق رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و دستورات و احكام قرآن كريم بوده و اينها امورى است كه بر شخص متتبع در تاريخ اسلام واضح و هويداست ، بنا بر اين در زمان خود رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پيشرفت اسلام به زور شمشير نبوده و اگر ابو سفيان و چند نفر امثال او از ترس ايمان آورده باشند در مقابل متجاوز از صد هزار جمعيت مسلمين قابل اعتنا نيستند و اما پيشرفت اسلام بعد از وفات رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را خوبست از تاريخ تمدن اسلام و عرب تأليف گوستاولبون فرانسوى نقل كنيم :
وى در صفحه 157 كتاب خود مينويسد « ما وقتى كه فتوحات مسلمين اول را بدقت ملاحظه نموده و اسباب و علل كاميابى آنها را تحت نظر مىگيريم مىبينيم كه آنها در خصوص اشاعت مذهب از شمشير كار نگرفته زيرا آنها اقوام مغلوبه را در قبول مذهب هميشه آزادى ميدادند اين مطلب از تاريخ ثابت مىشود كه اصلا اشاعت هيچ مذهبى ممكن نيست به زور شمشير صورت گيرد . نصارى وقتى اندلس را از دست مسلمين خارج ساختند اين ملت مغلوب براى مردن حاضر شده ولى تبديل مذهب را قبول نكردند ، واقعا اسلام بجاى اينكه با سر نيزه اشاعت يافته باشد بوسيله تشويق و با قوه تبليغ و تقرير جلو رفته است و همين مسئله بوده كه اقوام ترك و مغول با اينكه اعراب را مغلوب ساختند معهذا دين اسلام را قبول نمودند و در هندوستان كه فقط عبور عرب بدانجا افتاده بود اسلام بقدرى ترقى كرد كه حاليه زياده از صد كرور مسلم در آنجا وجود دارد و پيوسته بر عده آنها ميافزايد . در چين هم پيشرفت مذهب اسلام قابل ملاحظه است و از
اطيب البيان في تفسير القرآن (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: السيد عبد الحسين الطيب
ص٤١٣