زمان غيبت واجب نيست مگر بعنوان دفاع از اسلام و مسلمين و حفظ بيضه اسلام و لذا از امورى كه مربوط بموضوع جهاد است از قبيل اقسام آن و احكام راجعه به آن و كيفيت آن و اينكه وجوب آن كفايى است و ذكر كسانى كه جهاد بر آنان واجب است و كسانى كه واجب نيست و فوائد و ثمراتى كه بر جهاد مترتب است از حفظ دين و دنياى مسلمين و دعوت كفار باسلام و امنيت بلاد و اعلاء كلمه اسلام و ازاله كفر و فسق و فساد ، و مضارى كه بر ترك آن مترتب است از تسلط كفار و ظالمين و ضعف مسلمانان و اضمحلال دين و اشاعه منكرات و غير اينها صرفنظر ميكنيم ، و تنها بردّ شبههء كه دشمنان اسلام باسلام نمودهاند كه دين اسلام به زور شمشير و سر نيزه اشاعت و پيشرفت نموده مبادرت مينمائيم و جواب از اين اعتراض را در ذيل آيه شريفه
وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ
« 1 » متذكر شديم و در اينجا نيز ببيان ديگرى بطور اختصار و در ذيل دو عنوان يادآور ميشويم :
اول اينكه آيا واقعا اسلام با زور شمشير پيشرفت كرد يا اينكه اين تهمتى بيش نيست ؟
دوم اينكه آيا جهاد اسلام بر خلاف موازين عقلى است يا اينكه موافق موازين عقلى و مطابق با آنهاست ؟ در بيان قسمت اول مىگوئيم پيغمبر اسلام در ظرف سيزده سال كه در مكه بود و سال اول هجرت بمدينه با كسى جنگ و قتالى نداشت و عده كثيرى به او ايمان آوردند و با آن همه شكنجه كه كفار قريش نسبت به آنها روا ميداشتند از ايمان به او بيزارى نمىجستند و عده بسيارى از آنها بحبشه هجرت نمودند ، و اهل مدينه همگى بدون اينكه زور و شكنجهء در كار باشد از روى ميل و رغبت و شنيدن كلام الهى ايمان آوردند و پيغمبر اكرم را به شهر خود دعوت نموده و وعده هر گونه مساعدت بوى دادند و در مدينه نيز بسيارى از اهل
هامش
( 1 ) - صفحه 352